Państwo labiryntów

AltissimumAbiectum

2012-02-11T00:46:00.000-08:00

"Rozwiązanie następuje w Epilogu. I tam ujawnia się głębia towarzysząca nam przez wszystkie wiersze: głębia łamanego tabu, niemal do krwi odzieranego i roztrząsanego w pojedynczych olśnieniach. Trafiamy do istoty AltissimumAbiectum. Dochodzi do rozszczepienia na dwie aktywności, które dążyły w sobie do zakończenia pewnego etapu. Być może procesu. Fenomenalnie oddane napięcie…"

Małgorzata Południak, Entre Nous

Karol Samsel – poeta milknący. AltissimumAbiectum powstało właśnie z tego powodu: aby oddalić punkt milczenia. Z czasem jednak książka przerodziła się w projekt intymny i wyjątkowy. Opowiadając historię Krzysztofa Schodowskiego, Samsel chciał stać się jego stenotypistą, tłumaczem, komentatorem. Ekfraza zaś w końcu miała przekroczyć ramy obrazu. Poprzednie tomy poety: Manetekefar (2009) i Dormitoria (2011) były narracjami autorskimi, historią kalejdoskopową opowiadaną z wielu perspektyw. AltissimumAbiectum ma dwa skrzydła: pierwszym z nich jest to, co Najwyższe, drugim – to, co Odrzucone. Wiersze Samsela zostały przetłumaczone na języki bułgarski i serbski. Swój doktorat na Wydziale Polonistyki UW poeta poświęcił zbliżeniu dzieł Cypriana Norwida i Josepha Conrada do siebie. Jako krytyk literacki autor AltissimumAbiectum publikował studia na temat poezji najnowszej m. in. w „Wyspie”, „Tekstualiach”, „Wakacie” i „Literacjach”. Samsel jest laureatem nagrody im. Władysława Broniewskiego.

Krzysztof Schodowski – pragnie. Co więcej, rozumie, że z pragnienia rodzą się jego prace. Nie powstrzymuje tego ruchu. Nie zatrzymywał również biegu AltissimumAbiectum, które stało się dla niego zamknięciem pewnego etapu twórczego, a nawet – swego rodzaju katharsis. W czasie pisania tomu szczególnie silnie oddziałała na niego literatura. Schodowski postanowił, że napisze dziennik. Zaczął czytać listy Franza Kafki do ojca, a także przemyślać na nowo losy Camille Claudel oraz Vincenta van Gogha. Jest melancholikiem i outsiderem – w sztuce poszukuje introspekcji, wglądu w dramat przeżycia, w anatomię emocji. Z tych obserwacji narodził się m. in. cykl grafik pt. Twarze. Współtwórca grupy artystycznej Artpub, uczestnik wielu ogólnopolskich wystaw w Warszawie, Olsztynie, Łodzi i Koszalinie. Mógłby powtórzyć za Jodi Picoult: „Każdy samotnik próbował stać się częścią świata, ale nie mógł, bo doznawał ciągłych rozczarowań ze strony ludzi”

Premiera AltissimumAbiectum
w Zaułku Wydawniczym Pomyłka:
23 marca 2012, Szczecin.

___________________________________

Okładka i fotografie: Mariusz Syperek.

bez kultury

2012-02-08T12:39:00.000-08:00

Najwyższy czas, aby zdradzić, czyim jestem synem. Choć już z pewnością zbyt późno na to, aby określać siebie jakimś imieniem. Jestem bohaterem Finnegans Wake Jamesa Joyce’a i swoją postawą zaprzeczam, a zarazem rozwijam tezę Girardowską. Pragnę wewnątrz rozbitego trójkąta – jestem pragnącym bez pragnienia. Na miejscu upragnionego stanął mój Mediator. Rozsadzona figura przerodziła się w linię prostą – nie sposób tym samym, abym nie szedł w jego kierunku. Mogę mnożyć pokonywane zaułki, a nawet kryć się w labiryntach, ale wszyscy i tak mówić będą jedno – on pragnie Mediatora. Patrzcie, jak wybiega mu na spotkanie.

Śmierć trójkąta

Amherst

2012-02-03T01:47:00.001-08:00

panie.

oto wiersz emily dickinson.
między mną a nim przepływa
transport kobiet.

dlatego proszę.

módlmy się skrwawiona
halko i biustonoszu.

mówmy szeptem ramiączek
odgryzanych w słońcu.

kwilmy.

jeszcze nie nadszedł czas
ścierwa. na łóżkach
simmlerowskich

ani grudki ziemi.

3.02.2012

Wakat

2012-01-30T23:33:00.000-08:00

Powrót Boga do wittgensteinowskiej maszyny dokonuje się w Twardym O w ciągu określonych sekwencji. Ich finał spełnia się w alogii, czyli w uwięzieniu Wielkiego Logika wewnątrz maszyny logicznej. Prolegomena otwierające tom Kwiatkowskiego jeszcze co prawda kształtują wypowiedzenie świata Tekstu – głos mówiący tych wierszy doszukuje się w mocy języka jakichkolwiek możliwości utekstowienia, nie odnajduje on jednak wystarczającego semantycznego potencjału i zrezygnowany zawierza ślepocie kartezjańskiej siły geometrycznej.

Aby uwypuklić stanowisko poety, warto przywołać dwóch antagonistycznych bohaterów greckiej mitologii: Anteusza, giganta czerpiącego nieskończone siły z ziemi, i Proteusza, syna Posejdona zdolnego przyoblekać się w kształt dowolnej żyjącej istoty. Przypomnijmy jeszcze, że Anteusz zginął z ręki Heraklesa, który uśmiercił siłacza dopiero po wzniesieniu go w powietrze. Wraz z oderwaniem się od ziemi Anteusz stopniowo tracił siły, by całkiem osłabiony dać się wreszcie pokonać w walce.

Nie ulega dla mnie żadnej wątpliwości, że Twarde O jest zbiorem opisującym „stronę Anteusza”, zwłaszcza jego ostatni moment życia: tragikomiczną walkę w powietrzu. To, do czego utopijnie dążył w wierszach Kwiatkowski, gotów byłbym nazwać przemianą Anteusza w Proteusza, tj. transformacją tego, który żył „poza substancją” (greckie ante ousia) w tego, który narodził się jako „pierwsza substancja” (czyli prote ousia). Anteusz nie osiągnął tożsamości „pierwszej substancji”, dlatego musiał umrzeć. Podobnie rzecz się ma z drewnem Kwiatkowskiego, które – oddzielone od drzewa – nadaje się tylko do spalenia.

Satis. Rzecz o Twardym O Rafała Kwiatkowskiego

Tekstualia

2012-01-19T03:09:00.000-08:00

Barbara Skarga jako badacz źródła i korzeni staje się w Kwintecie metafizycznym bez wątpienia metafizykiem podejrzeń. Krytycznie i wnikliwie odnosi się do tych sytuacji egzystencjalnych, w których – jak wiele na to wskazuje – źródło wytryska zatrutą wodą, zdradza nas fatamorganą początku, pozoruje rzeczywiste usytuowanie w rdzeniu realitas. Nadzieja Kwintetu metafizycznego jest rezultatem syntezy dwóch namysłów: tego nad źródłem tak zwanego bycia-w-nadziei oraz tego nad jego korzeniem. Jest nadzieją głęboką, indywidualną, zweryfikowaną procedurami większości starożytnych i nowożytnych teodycei. Nadzieją nas wszystkich. Bez względu na to, jaką jest, mówimy, że nie wolno jej tracić. Tak – nadzieja Barbary Skargi. Matka wszystkich matek. Pramatka.

Matka wszystkich matek. O metafizyce wobec teodycei w "Kwintecie metafizycznym" Barbary Skargi

AltissimumAbiectum

2012-01-12T23:26:00.000-08:00

Drodzy Czytelnicy,

projekt AltissimumAbiectum dobiega końca. Pozostało jeszcze napisanie epilogu prozą do wybranych przez Krzysztofa grafik, uzupełnionego o motta z jego prywatnych listów. Podobnie muzyka. Kalimba również wieńczy pracę nad muzycznymi ekfrazami do rysunków. Jak zapewniła mnie o tym Madzia Harasimowicz, muzyka ociera się o granice nostalgii i eksperymentu.

Chciałbym gorąco podziękować wszystkim tym, dzięki którym stworzenie tej książki okazało się możliwe. Żaden wiersz nie powstałby bez życzliwej opieki Artpubgalerii, dzięki której mogłem poznać Krzysztofa Schodowskiego i zaprzyjaźnić się z nim. Żaden wiersz nie narodziłby się bez wsparcia Małgosi Południak i Jacka Witczyńskiego. Nie ma w tym ani grama przesady. To do Małgosi - zachęcony zaproszeniem Jacka - zwróciłem się w sierpniu z prośbą o umożliwienie pracy twórczej z Krzysztofem. Za Waszą życzliwość jestem Wam ogromnie wdzięczny.

Trzecią osobą, której należą się moje szczere podziękowania, jest Cezary Sikorski, redaktor naczelny Zaułka Wydawniczego Pomyłka, który z ogromnym zaangażowaniem podjął się pracy wydawniczej nad całością - już wtedy, kiedy wciąż brakowało drugiej części książki, a cykl Abiectum był dopiero rozpoczęty. Dziękuję Ci, Czarku.

Poniżej link do zapowiedzi wydawniczej AltissimumAbiectum:

Zaułek Wydawniczy "Pomyłka"

Migotania, przejaśnienia

2012-01-10T03:31:00.000-08:00

Monadologia stosowana mogłaby być opowieścią o człowieku, czyli o rozkoszy. Jest jednak na to zbyt dyskretna, stąd mówi o rozkoszy, czyli o żywym kłamstwie. Stonowane przesunięcie znaczeń wystarczyło, abym doczytał się w tomie Sikorskiego podobnego diapazonu wypowiedzi lirycznej, co w Traktacie skłamanym Witolda Wirpszy. Podobnego, choć sentymentalnego. Wirpsza był apokaliptykiem, Sikorski jest wyłącznie ascetą. To, co dla Wirpszy było śmiercią języka, dla Sikorskiego stanowi ledwie śmierć tonu, czyli śmierć substancji. A substancji nie należy przeceniać – jest bowiem wszystkim, nie piątą esencją, ale jednością, identycznością i równością. Nie z niej rodzi się słowo. Wszak cisza nigdy nie przerodzi się w jęk. Potrzeba do tego rozpaczającego. Najlepiej oszukanego rozpaczającego.

Pamięć ciała, czyli opowieść o żywym kłamstwie

Literatki

2012-01-02T11:39:00.000-08:00

Agonalnego wydźwięku fugi poetki nie sposób nie usłyszeć. Wszystko jednak zamyka się w prostym attaca – naturalny i wyrazisty temat utworu osłania szeroką przestrzeń wyrazu. Kozioł konstruuje kolejne teksty poetyckie oszczędnie i z rozmysłem, zawsze oddana służbie natury. Wielokrotnie ślubuje wierność metafizyce żywiołów, w szczególności siłom ziemi, jej rudymentom, osadom, skamielinom. Istnieje w tej poezji pewna wzruszająca siła, która nakazuje nie wierzyć obfitości celanowskiego światoobrazu. Być może „czarne mleko poranka” wysławiane przez Celana śpiewnym andamente jest tylko „broczącą smołą”. Nie tak należy dostrajać fugę do kantyku – twierdziłaby zapewne Kozioł – śpiew z pożogi nie może być jękiem uwodziciela.

Non fiat vis - czyli o fudze i milczeniu

Abiectum (15)

2012-01-01T06:23:00.001-08:00

opłakuję cię
mój poraniony języku.

moja drachmo
mój manekinie.

wołam z dna morza
do serca w swoich
ustach –

wreszcie otwarto
komorę iluzjonu.

kłujące światło
zwane lumen
cremans

nadpływa.

1.01.2012

Krzysztof Schodowski, "Poeta"

Abiectum (14)

2011-12-31T01:13:00.000-08:00

wymowne. zastanawiam się,
jak mogłeś to zlekceważyć.
sonet usłyszeli wszyscy:
zima w calais. pierwsza

pieśń lidokainy. parodos.
uciekli, uderzając o siebie
paskami trenczy – taniec
skórek od chleba. nie:

nie nadaremnie gradient
stał się rozejściem. ulica
w mieście redliną. a oto
i noc interlinii. włączony

procesor tekstu, eliksir.
word new.
word miserere.

tak śpiewam tobie,
martwemu.

o pierwszym
miesiącu roku.

31.12.2011

Krzysztof Schodowski, "Pożegnanie"

Abiectum (13)

2011-12-28T00:46:00.001-08:00

nikt z was jeszcze nie rozpaczał.
nie widział obłoku ogolonej
głowy ludzkiej. nawet jeśli
zauważyłeś lirę w ustach

drapieżcy, milcz. nadal ktoś
woła za tobą, wciąż rozsuwa
ekran i rozciąga dysk
horyzontu.

śnieg, przelotny deszcz,
ballady geometrów.
powoli pęka kołyska
archipelagu:

przez dziecko
przesypuje się
kamień
tynk
i powróz.

27.12.2011

Krzysztof Schodowski, "Pustka"

Abiectum (12)

2011-12-25T05:18:00.000-08:00

wystarczy więź. niewiele er
wypełni resztę naszego życia.
owszem, może odnajdziemy
przenośnię ludzkiego ciała:

kobiety stwierdzą, że są nią
nasiona storczyka. mężczyźni
dostrzegą rozbitą pasiekę.
jeśli jednak zbudzić bożka

małych zmartwień, biada.
wszystko znów skryje się
pod słupami cieczy i scali
ze sobą petitem jednej

tonacji. tego nie zmieni
już nic. scena pożegnalna:
między ojcem a synem
ideogram zmierzchu.

25.12.2011

Krzysztof Schodowski, "Cisza II"

Abiectum (11)

2011-12-21T20:59:00.000-08:00

opowiadałem o tobie,
relikwio.

głęboko
osunęło się oko antyfony,
którym zapragnąłem cię sławić
w miastach mojego kraju.

niezdolny do śpiewu
nie wiedziałem, co
ze sobą począć.

zaplanowałem
traktat.

to zrozumiałe:
zadać sobie ból,
mówiąc o chlebie
stającym się
wydmą.

po chwili
modlić się
do przesuniętego
dotyku.

20-21.12.2011

Krzysztof Schodowski, "Twarz"

Abiectum (10)

2011-12-18T01:17:00.000-08:00

żegnaj:

recytowana z obsesją
pierwsza księgo królewska.

ikono dagmary weyny
z klasztoru na synaju.

klawisze alt i delete.
krucha czcionko calibri.

doprawdy
wszystko dokonało się
poza nami.

z miazgi sylab
sznur ekslibrisu.

z przycisku eject
wysunięcie szyi.

18.12.2011

Krzysztof Schodowski, "Bez imienia"

Abiectum (9)

2011-12-16T00:59:00.000-08:00

najukochańszy. na szczytach gór
kończy się właśnie ziemski rok.
przyszedł wreszcie czas, w którym
zrozumiałeś, czym jest smutek

odrzutowców i potworny jęk
odlatującego oddechu. źdźbło,
liście konopne: rozsypują się
i okrwawiają tor tego pędu,

co dopiero serce. widziałam
obłęd w oczach chłopców.
dotykałam u znachora
ich przeciętych mięśni:

gdy ostrożnie wyjąć
wiotczejący język,
z ust wypływał kłąb
rudego powietrza.

16.12.2011

Krzysztof Schodowski, "Powroty"

Szafa nr 41/2011: Karczewska

2011-12-16T00:51:00.000-08:00

Dramat Wandy Karczewskiej nie jest wyłącznie dramatem utraconej narracji. Świadczy on również o porażce literatury głównego prądu, o jej niedostatecznej sile uogólniania polskich przemian literackich, zwłaszcza: przemian w centrum literatury regionalnej. Negacja literatur regionu doprowadziła do stanu swoistej afazji, rodzącej się zarówno wewnątrz krytyki literatury, jak i w obrębie metodologii badań literackich. Nie tylko czytelnik nie wie, w jaki sposób odnieść się do strategii pisarskich Karczewskiej. Nieświadomi poetyk regionalnych stają się również krytycy i historycy literatury. Brak metody rekonstrukcji intencji autorskiej doprowadza do zaniku systemu modelującego tekst literacki. Oznacza to dokładnie tyle – mówię tu w imieniu badaczy współczesnej literatury polskiej – że straciliśmy szansę pełnej filologicznej egzegezy dzieł takich, jak Głębokie źródła lub Wizerunek otwarty. Idiolekt pisarzy podobnych do Karczewskiej zróżnicował się bowiem do tego stopnia, że wytworzył metanarrację poza narracjami wiodącymi.

Matka na oświęcimskim obłoku. O nostalgii i sadyzmie w utworach Wandy Karczewskiej

Szafa nr 41/2011

2011-12-15T08:20:00.000-08:00

Trudno badać poetów fenomenologicznej pociechy. Z jednej strony są oni przecież świadkami śmierci tematu literackiego, z drugiej jednak pozostają w zagadkowy, niemniej jednak transcendentalny sposób, wpisani w literackość. Jak się wydaje, dobrze opisują ich kategorie filozoficznego witalizmu: najwyraźniej można mówić o nich jako o poetach odnowionych, zregenerowanych i odświeżonych. Pojęcie odrodzenia dotyczy w tym wypadku zarówno odnowy semantycznej, jak i językowej tekstu. Co jednak wymaga podkreślenia: witalność nie dotyka świata przedstawionego ich wierszy. Poeci fenomenologicznej pociechy pozostają lub mogą pozostawać pesymistami, a wręcz uchodzić w oczach interpretatorów za „tanatologów”. Do grona piszących w ten sposób skłonny byłbym zaliczyć wielu. Przedstawię jednak tylko dwóch: Jerzego Beniamina Zimnego, autora tomiku Dystans (2009) i Macieja Woźniaka, twórcę Ucieczki z Elei (2010).

Źródło i śmierć. Fenomenologia jako egzegeza literacka

Literackość jest dla Zimnego hekatombą – wyłanianie się semantyk poetyckich w Dystansie wydaje się jednocześnie nieść za sobą siłę porodu i smutek poronienia. Nie ma różnicy między źródłem a śmiercią, narodzinami a rzezią niewiniątek. Fenomenologia rodzi się w krwi i zaczyna swoją wyprawę od rany – to zdaje się przyznawać podmiot liryczny Zimnego. Woźniak patrzy dalej. Jeśli przywołać metaforykę Urszuli Kozioł, ruch rzeczy jest dla autora Iluzjonu ruchem naziemnym, powierzchniowym, oscylującym, ruch słowa zaś – krążeniem podziemnym, nagrobnym, zapadającym się ku dnu. Litera rodzi się w uniwersum Woźniaka ze szczątku rzeczy, żywi się ich synergią, literatura zaś, jak się wydaje, jest postfenomenologiczną rozprawą ze światem.

Abiectum (8)

2011-12-13T00:14:00.000-08:00

spójrz proszę: dzień ma się
już ku zachodowi, a pustą
część mieszkania oświetla
wreszcie snop drżącego

światła. czas metamorfozy
jest bardzo krótki, ojcze.
wiedz, że zawstydziłbyś
mnie, ukazując mi swoją

przemianę. pomyślałbym:
oto nagość, nic jej nie
poruszy ani nie wzniesie.

wybiegłbym na ulicę,
plącząc języki świata.
mówiłbym rodzinom:

odrażające,
odrażające.

13.12.2011

Krzysztof Schodowski, "Twarze: 6"

Abiectum (7)

2011-12-10T02:56:00.000-08:00

w hołdzie tobie,
który tu pozostałeś
najdłuższe rozmowy świata
i jego najciemniejsze noce.

– cały ten ferwor wokół sekretów:
parabole, refleksy, przewracanie
ciał –

nieszczęsne ochędóstwo.
liryczne hic est nihil.

będziesz łaknął i pragnął,
a ja wskażę studnię i pokarm.
kiedy się wzmocnisz, nazwę cię
swoim ojcem. już zrozumiałeś:

splendor umiera. któż może
wiedzieć, co żyje dłużej:
dolmen czy sprzączka
nad otokiem czapki.

stąd wielka wędrówka
tysięcy mężczyzn
przeprawiających się
przez zabite rzeki.

– zabij mnie ojcze.

bóg powiedział:
paroksyzm.
drzewo krzyknęło:
natychmiast –

10.12.2011

Krzysztof Schodowski, "Przemijanie"

Abiectum (6)

2011-12-04T00:02:00.001-08:00

krótko trwała moja rozpacz.
przyzwyczaiłem się do małych
gruzełków pozostawianych
na rzeczach przez wszystko,

co utraciliśmy, ojcze. buduję
teraz ogród i łączę ziemię
z pędem. wierzę, że w końcu
narodzi się ciało, nie zaś jego

przetoka. nie boję się zarazy
ani ryku ulewy. drżę jedynie
na myśl o pałeczce cholery
wielkości szpilki. boże, ona

odwróci nasze skóry do piasku,
a wówczas nic dla nas, ojcze.
może kwiaty na poplamionej
ligninie. może resztki ampułki

wbite w naszą twarz. według
starych wiar w czasie choroby
przez ziemię przetacza się
zaklęcie. nie mów go, ojcze.

rozprosz ciemność nocy.

4.12.2011

Krzysztof Schodowski, "Ulotność refleksji"

Abiectum (5)

2011-12-03T00:43:00.000-08:00

nadszedł czas łamliwości.
jeśli dziś lub jutro ostrożnie
dotkniesz styliska siekiery,
nie dotkniesz styliska, ale

pękającego ościenia. nikt
nie podpowie ci, czemu
na dnie starorzecza osad
zmienił się w proszek,

dlaczego ciało skręcone
w sennik nie znalazło
swojego miejsca pod
ziemią. to ty jesteś

galernikiem: kochasz,
ekshumujesz, żywisz
i dajesz nadzieję. jeśli
zatrzyma cię oko,

wyłupisz je gałązką.
jeśli wstrzyma skóra,
przebijesz ją żaglem.

3.12.2011

Krzysztof Schodowski, "Spotykamy się po tamtej stronie"

Anadiomene

2011-11-28T11:40:00.000-08:00

Andrzejowi Gronczewskiemu

Jestem, Anadiomene. Możesz mnie poświęcić:
najpierw zsunie się głowa, matka moich domów,
potem spłynie obojczyk – zawiązka kokonu.
Deszcz wiele porozdziela, przetoczy, oszczędzi.

Nade wszystko surowość. Ciągłe przesłanianie
ciemnych jasną zasłoną, martwych drzewem życia.
Dziś wierzę w osłonięte, wypełniam przebicia
pokruszoną wikliną, z reszty tworzę znamię.

I choć, Anadiomene, zatrzaśnięto bramę,
wszystko już wyjaśnione. Mówię o nadziei,
która zeszła do siebie, chcąc odnaleźć lament

i znalazła potworność. Nikt się nie ośmieli
nazwać jej opiekunką. Uderza odłamek,
mijasz poranionych – niemal zrozumieli.

28.11.2011r.

Abiectum (4)

2011-11-26T09:18:00.000-08:00

spójrz jak odmieniła mnie
czarna suita. jak między
obrzynek języka a okrawek
podniebienia wsuwa się

nagi wiersz i rozrywa
kantatą policzek. jakiż
donośny ptak – szepczą
z podziwem bogowie

głosem zawiniętym
w szeleszczący całun.
jakiż promieniujący
oddech – dopowiadają

uduszeni w komorach
gazowych. a truchełko
schło

anioł cząstka.
cząstka anioł.

na kuchennym
oknie – śpiewam

resztką sił. krew
spływa z ust do rąk.
z rąk spływa do rzeki.

26.11.2011

Krzysztof Schodowski, "Twórca"

Abiectum (3)

2011-11-24T22:16:00.001-08:00

wszystko przekazałem śmierci
i nawet obcym mówię: krótkie
są moje dni, chwiejne

jest moje serce. tyle niemądrych
baśni, z których przecież mogły
narodzić się elegie.

tak wiele światła schnącego
na gładyszce, które mogło
przedzielić łunę.

w moim kraju wierzono, że chłopcy
bici po twarzy milkną, nim odejdą,
by zasadzić las.

25-26.11.2011

Krzysztof Schodowski, "Bez tytułu"

I Festiwal Poetycki im. Wandy Karczewskiej

2011-11-17T22:18:00.000-08:00

Niejednokrotnie w swoich utworach pisarka doprowadza do rozbicia figury domu, przy tym: do unicestwienia tego, co Kamieńska określała mianem jej własnej tonacji lirycznej. Sadyzm, wprowadzany w nostalgiczny, kalejdoskopowy pejzaż świata przedstawionego, Karczewska realizuje za pomocą zabiegu trudnego do opisania z perspektywy historycznoliterackiej. Dla potrzeb niniejszego szkicu określę go mianem ataku narracyjnego. Tego rodzaju atak, akt narracyjnej i pisarskiej agresji wobec fabuły utworu, uważny czytelnik autorki napotyka już w prologu Wizerunku otwartego.

W podobnym, choć zwielokrotnionym doświadczeniu uczestniczy on również, zapoznając się z epilogiem Głębokich źródeł, w którym Maria – narrator powieści – ujawnia swoje demiurgiczne skłonności i demaskując kreowaną przez siebie fikcję literacką, doprowadza do ostatecznego kolapsu utwór, który narratywizowała. I oto wskutek ataku narracyjnego dochodzi do przedziwnej sytuacji metanarracyjnej. Do implozji. Głębokie źródła zapadają się w siebie. Książka sama sprowadza na siebie zagładę, gdyż narracja okazuje się autodestrukcją. Maria – narrator powieści Karczewskiej – likwiduje kolejnych bohaterów utworu, jednego po drugim, ujawniając ich fizyczną niesamodzielność.

Pastisz jako działanie narracyjne zawsze konsternuje czytelnika, rozwarstwia struktury świata przedstawionego utworu, tym samym unieważnia logocentryczną zasadę konstrukcji tekstu, tzw. literackość. W powieściach Wandy Karczewskiej, pastiszujących sagi rodzinne, unieważnienie to musi sięgać również podstawowej figury magicznej w literaturze, jaką jest figura domu. Rozbicie obrazu domu wprowadza do formuły sagi rodzinnej silny motyw traumatyczny, w powieściach Karczewskiej ujawniający się w reakcjach, które określiłem mianem ataku narracyjnego. Po zniszczeniu domu niemal natychmiast musi dojść do autodestrukcji narracji. Znamienne jest to, że atak narracyjny, którego w Wizerunku otwartym dokonuje Paweł Męczennik, okazuje się dokładnym odbiciem ataku Marii na narrację w Głębokich źródłach.

Także:

Nie tracić literatury regionów - rozmowa z Karolem Samselem

Zenit

2011-11-14T12:52:00.000-08:00

Każdy wciąż to pamięta. Od krwi za cegielnią
do podpalenia fary. Chciał słuchać godzinek
i wszedł do Matki Siewnej, jakby niósł zaczyny
do kwaszenia chlebów. Na wodzie popielnej

ziarno wrośnie w pierś siewcy: tak prorokowali
ci, co wiedzieli wszystko – mędrcy, hierofanci.
Zlał mateczkę benzyną, wysmagał różańcem:
uderzały o werniks czarniutkie korale.

Kruszał na jego oczach jak palone drzazgi
albo litania do krwi kwiecisty, jasny sad.
Bił łomem i rozumiał, że zbite do miazgi

źródło wypuści pędy, że zbieleje krwiak,
a z nim roztopi się śnieg. Powroty, odjazdy.
Dom palił się jak skrzydło.

Bóg spalał się jak ptak.

Wrocław-Warszawa, 8-14.11.2011r.

Kolęda

2011-11-04T13:09:00.000-07:00

zmiłuj się ziemio.
oddziel grudę od pryzmy.
oddal zwłoki od ochry.

mój język jest zawiły.
usta: miękki różowy
węzeł, który płuczę

pod wieczór, aby
umacniać zacisk.
mówią: leszczot.

jeśli go zlepisz,
zlepisz kapliczkę
krwią. a zatem

zmiłuj się ziemio,
z której wznosi się
pył – jeśli ma

zrodzić dziecko,
urodzi je choćby
zgięta

pod ciężarem
noża.

4.11.2011

bez kultury

2011-10-30T23:11:00.000-07:00

Tym razem przynajmniej słowo na temat tego, czemu współczesna parodia: neoparodia – jak chciałoby się rzec – z karnawału przekształciła się w rozgrywkę. Już począwszy od Skamandrytów, wraz z gestem zrzucania płaszcza Konrada, następnie z pieśniami szczurołapa Władysława Sebyły, parodia uzewnętrzniła serio, z karnawału przechodząc wręcz w mszę dziejów, podejmując tym samym krwawy spór z literaturą wysoką. Stawką starcia okazało się to, co teoretycy literatury zwykli nazywać literackością. O literackość, czyli o posłuch, o prawo głosu, o świętego Graala literatury parodyści rozgrywali i rozgrywają walkę z poetami tzw. wysokiego modernizmu.

Parodia jako rozgrywka

Vaporetto

2011-10-30T01:12:00.001-07:00

niech będzie nam przebaczone.
oto spaliliśmy maszynę tkacką
i rozpaczamy z samorodkiem
nadpalonej wełny na rękach.
o czasie niewiędnący, arterio
rozdwojona promieniem – nie
było nam dane wierzyć równaniu
lśniącemu jak luidor. lgnęliśmy

ku światłu prochowni,
latarniom nad auschwitz,
szkłom impresjonistów.

mówili dobrotliwie. rozkładali
stelaż nawet na wilgotnej klepce
warsztatu. śpiewali kantyczkę:
sauckel i hess, koch i mengele.
jak odejść, gdy ktoś inkantuje
elegię i wprowadza ją w tunel,
w którym ziarno głosu karmi
ziarno ptaka?

nie sposób odjąć dłoni
rozwieranej przez pierścień.
zawrócić samolotu
krążącego nad wioską.

30.10.2011

Rosa mystica

2011-10-29T01:49:00.000-07:00

tu nikogo już nie ma.
ta ziemia żyje jałmużną.
jeśli oddać jej rzemyk,
zmieni go w przełęcz.
złożyć w niej pliszkę,
rozmoknie od runa.

oto tkwisz pośrodku:
sklepiasz przejście?
wyciszasz poświst?
schiller powtarzał,
że zadrwił z umarłych,
gdy ujrzał groblę

gnijącą
jak klepsydra.

29.10.2011r.

Salon Literacki

2011-10-21T07:52:00.000-07:00

W konfesji podmiot Fietkiewicz-Paszek wydaje się niezwykle powściągliwy, niechętnie korzysta przy tym z nieskończonych uprawnień, jakie nakłada na niego klasyczny gatunek sonetu. Choć nieskończone są możliwości ekfrazy, a także retoryka intymna i metafizyczna, nie odczuwa się w Próbach wyjścia tęsknoty za lingua adamica. U Bordowicza tego rodzaju uczucie odczuwało się wyraźnie, co czyniło Galaad tomem nieco manierycznym i prowokacyjnym. Umiarkowany dukt monologów Fietkiewicz-Paszek, utrzymywany bez znaczących zmian tempa i transakcentacji, wydaje się ważniejszym od monologów Macieja Bordowicza. Mądrzejszym o doświadczenie utraty języka, a jednocześnie wzbogaconym o wygłos, przebicia mowy, strzępy, urwania. Czyżby Fietkiewicz-Paszek, niejako w opozycji do konwencji sonetów XX-wiecznych, proponowała czytelnikowi poezji po 2000 roku post-sonet? Galaad i Próby wyjścia miałoby dzielić aż tak wiele?

Nowe Galaad

Małgorzata Rybakowska o Dormitoriach

2011-10-17T21:53:00.000-07:00

Wiersze, ułożone prostym słowem i oszczędne w środkach stylistycznych, otwierają przed czytelnikiem bogactwo emocji, wyrażonych w ujmujący i refleksyjny zarazem sposób; wertując strony Dormitoriów napotykamy młody egzystencjalizm, próbujący zrozumieć problematyczność ludzkiego życia, a także ująć je w karby słów (co wcale nie jest łatwe, wiele tekstów Samsela jest jakby niedomkniętych, oczekujących wciąż na swoje zakończenie).

Karol Samsel "Dormitoria" - Metafizyczne podróże współczesnej poezji

Akronim

2011-10-09T10:07:00.001-07:00

Teresie Budzisz-Krzyżanowskiej

W domu jest tak żarliwie. Przywiozłem pamiątki,
których nie rozpoznajesz. Wysiadłem z pociągu,
myśląc wciąż o Elektrze: ciało w środku rombu,
jeśli ściąć je dwusieczną, plami tor, a szczątki

uderzają o krawędź resztką wzbitej sfery.
Jest późne popołudnie: to, co osądzamy,
już się nie rozprzestrzeni, między pustyniami
oleje wsiąkną w piasek i oddzielą ery,

przesycą konstelacje. Wyjdź ze mną na plażę.
Zaraz mnie nie będzie. Panuję nad strachem:
wiem jeden, jak utrwalić zwierzęcą odrazę,

która wstrzyma głosy, strzaska je rejwachem.
Zsypiemy usta kobiet: kołowrotek marzeń –
po sferze konstelacja. Po Elektrze Rachel.

9.10.2011r.

Krzysztof Schodowski, "Bez imienia"

Abiectum (2)

2011-10-05T21:28:00.000-07:00

zmierzamy ku słońcu. nie pozwolono
nam zasnąć i tylko kilkorgu pokazano
drogę do zniszczonego wehikułu.
dotarliśmy: odnaleźliśmy wierność

w rozciągniętej ranie przedmiotu.
widząc dziecko zabite na zjeździe
z bocznicy, pytaliśmy: kim jest ten,
który nas kocha? mój boże, zupełnie

niepotrzebnie: jeśli zmieszać ziemię
z ciałem, narodzi się dom. jeśli wodę
z włóknem, napłynie źródło. twarz

przesypana przez skórę
promienieje, dopóki
nie znajdzie okrycia.

5.10.2011r.

Krzysztof Schodowski, "Jestem"

Abiectum

2011-09-30T10:33:00.000-07:00

wyobraź sobie pasmo,
które przecinasz, aby
uwolnić linię zwiniętą
wokół szyi dziecka.

milcz: oto dotykasz
polichromii kościoła
płonącym zniczem,
a ściany transeptu

kołyszą się jak spalona
kołyska. przypowieść
o zgubionej drachmie
mogłaby opowiadać

o zajętym dominium.
mógłbyś zrozumieć
więcej, a zamiast tego
dzielisz się przeczuciem.

czy wiesz, że dawniej
lalki wytapiano
ze srebra?

z zakażonych ran
nie odsączało się krwi.
z rozkutych ścian
tworzywa.

30.09.2011r.

Krzysztof Schodowski, "Bez tytułu"

Dessous

2011-09-26T07:31:00.000-07:00

chrzęst i chrzest
dwie powierzchnie
którymi wyłożyłeś
posadzkę labiryntu

zastanów się, czy mógłbyś
odrzucić miejsce, które
jest twoim przytuliskiem.

spróbuj uczynić to powoli,
tak aby żadna wyniosła istota
nie miała ci za złe, że zaniechałeś
nad nią opieki. że ogłosiłeś

orędzie, które potem
przemieniłeś w pęknięte
łożysko. niech nic cię
nie oburza: dopuściłeś,

aby uschnął ogród
dojrzewający dzięki
powolnemu mieszaniu
ziaren. doprowadziłeś

tych ludzi do wściekłości
i nie znasz dnia – już dziś
wchodzą z harfami
do rozświetlonych sal.

śpiewają, że pragną
zagarnąć ocean i wyjmują
spłoszone, żyzne dłonie.
mówią: strzeżmy się,

ale ich głosu
nie niesie
ich cisza.

26.09.2011r.

Krzysztof Schodowski, "Bez tytułu"

Szafa nr 40

2011-09-25T21:55:00.000-07:00

Kuszące jest mówić o najnowszym tomie próz poetyckich Beaty Patrycji Klary jako o odwróceniu Trenów Jana Kochanowskiego. Temu podobieństwu – podobieństwu przez różnicę – poddał się autor posłowia do Zabawy w chowanego, Marcin Orliński, pisząc w zakończeniu swojej interpretacji: Beata Patrycja Klary najpierw wciela się w postać Jana Kochanowskiego, co pozwala jej urodzić własnego ojca, a potem przemienia się w postać Urszuli, dzięki czemu naprawdę staje się jego dzieckiem. Spostrzeżenie Orlińskiego jest o tyle trafne, co niebezpieczne dla lektury trenów Klary. Zgodnie z tym ujęciem bowiem zakłada się w Zabawie obecność podmiotu rozmytego, amorficznego, postaci stale przebywającej pomiędzy dwiema osobami dramatu: figurą martwą i żyjącą, Urszulą i Janem, córką i ojcem, kobietą i mężczyzną, poetą i dzieckiem. Tymczasem tom Klary to przede wszystkim tekst o samobójstwie jako sposobie na odnalezienie ojca, czyli: na odnalezienie straconego czasu.

(Macie swoją śmierć)

Żądza doprowadza Haviland do regresu w śmierć, śmierć bowiem jest jedynym faktem, tj. jedynym zdarzeniem rzeczywiście istniejącym. Tylko ona okazuje się ikoną budującą w hologramie świata pożądania tożsamość wyodrębnioną poza ów hologram. Dramatem Heleny, podobnie jak dramatem awangardy ponowoczesnej, jest jednak to, że ikona powraca do hologramu i staje się idolem. Po stadium pożądania, rozmyciu i zwielokrotnieniu podmiotu, następuje apatia i awersja: podmiot ulega rozproszeniu. Aby do tego nie dopuścić, język awangardy musi utrzymywać się w stanie wiecznego rozpoznawania ikony w hologramie, tj. nie pozwalać żądzy rozproszyć się w grotesce ani nie poddawać tego, co wydobyło się poza świat hologramu, idolatrii. Mam wiele wątpliwości co do tego, czy awangarda mogłaby pozostawać czujnym strażnikiem. Kobietę wisielca tylko raz widzi się jako ikonę, każda kolejna Jokasta jest wyłącznie idolem poprzedniej, wszystkie marzenia o niej to tylko wymowny powrót do świata hologramu. Jak zresztą ze zrozumieniem wskazuje Płaczek: w naszej wsi nie było nigdy oczu […] wszystkie wybito.

(Marzenie o Jokaście)

W najnowszym numerze "Szafy" także:

Krzysztof Schodowski - Karol Samsel: Altissimum (dział: Ekfraza).

Szafa. Kwartalnik literacko-artystyczny nr 40

Odjęcie

2011-09-20T22:04:00.001-07:00

oto posążek kobiety, która
wskutek straszliwej pomyłki
straciła władzę w nogach.
zanim nadejdzie felczer,

mamy się w nią wpatrywać.
jeśli jeszcze żyje, urzeknie
ją to, że milczymy, widząc
przed sobą ziemię martwą

i żywą – i wybierając martwą.
niosąc ją pod dom i zapalając
światło na schodach. gloria
in excelsis: powie naszym

pokrwawionym rękom
i rozpuści w nich rzeczy
o nierównych krawędziach.

20.09.2011r.

Krzysztof Schodowski, " - "

Absalom

2011-09-14T22:09:00.001-07:00

Krzysztofowi Schodowskiemu

o twarda, nieukołysana ziemio.
niczego już nie wypowiem.
uwielbiam cię i milczę:
jeśli trwa pora zenitu,

wznoszę domy i mosty.
jeśli trwa pora nadiru,
zgniatam kosteczkę
strychniny i zalewam

wrzątkiem. moje serce
pąsowe: wracam.
mój lesie nabiegły
krwią: odchodzę.

14.09.2011r.

Krzysztof Schodowski, "Refleksja"

Artpubgaleria: Altissimum

2011-09-12T08:19:00.000-07:00

Serdecznie zapraszam w czwartkowy wieczór do Artpubgalerii. Razem z Krzysztofem Schodowskim chcielibyśmy opowiedzieć o Altissimum, czyli o poszukiwaniu jedności i poszerzaniu granic obrazu. Sam środek września, ale w ekfrazach trwać będzie ostatni dzień lata. Z nadzieją na spotkanie właśnie w tym czasie – zapraszam Państwa na wernisaż...

Drozd

2011-09-12T00:00:00.001-07:00

odprawili nas.
fiakier dowiózł
pod stary tartak
mówiąc: na noc
śpijcie z chudobą

wrócę. matka
mu nie wierzy:
ma serce drozda.
głos przecieka
przez tarcicę.

niemoc.

12.09.2011r.

Bukolika

2011-09-11T09:29:00.000-07:00

Klaszczą kastaniety.
R. Brandstaetter

zatrzymaj się. oszczędnie i zapamiętale
odmierzaj granicę, za którą drzewa
zmieniają się w tor lotu jak ciała
poprzedzielane kiełkującym szkłem.
nie przygotuje cię nikt. mężczyźni
będą umierać, kobiety opłakiwać

upadające domy. czyż opłakiwać
oznacza posiąść czas i zapamiętale
drażnić się z nim jak mężczyźni,
którzy przywiązują do drzewa
starą klacz i ranią ostrym szkłem,
jakby zakrzykiwali echo jej ciała?

spójrz, jak ostrożnie martwe ciała
lgną do przychodzących je opłakiwać.
jeśli postawić jedno z nich przed szkłem
weneckim, chłonie siebie. zapamiętale
szuka ujścia wody i chce ścinać drzewa:
przypomniało sobie, jak cięli mężczyźni,

w jakiej ciszy korowali pnie. mężczyźni
życiodajni, mężczyźni niosący swoje ciała
ze zrozumieniem jak naszyjniki. drzewa
pełne listowia, mówiące: opłakiwać
to szukać pustyni i wciąż zapamiętale
odnajdować ją w ogrodzie nad szkłem.

są ci, których wzywasz - między szkłem
a skałą - i ci, których gubisz: mężczyźni
i kobiety. jarzmo, którym zapamiętale
obwiązujesz czoło. nic więcej: ani ciała,
ani krwi. ani boga, którego opłakiwać,
ani świata, którego osłaniać. drzewa:

na krzyż, stół, drzwi i kołatkę. drzewa
tu zostaną – świątki porysowane szkłem
i ty w dniu, w którym czas opłakiwać,
stojąc u świateł wejścia. mężczyźni
nie zrozumieliby rozpaczy tego ciała,
które nie należało do ptaka: zapamiętale

wracającego do człowieka. mężczyźni
twierdzili: powrót jest życiem. szkłem
świecącym w ranie – zbyt zapamiętale.

10-11.09.2011r.

Krzysztof Schodowski, "Twarze: 2"

Wakat

2011-09-01T12:26:00.000-07:00

Potrzeba laboratorium nowoczesnego, swoistej, auratycznej przestrzeni, aby stworzyć utwór, który nosiłby znamię solilokwium, tym samym: znamię artyzmu głodu. Narodziny laboratorium zaś zawsze zbiegają się w czasie ze śmiercią domu. Także, co szczególnie istotne, zbiegają się w przestrzeni: na gruzach domu rodzi się warsztat pracy. Solilokwium jest owocem pracy w laboratoriach głodu, mit zaś skutkiem nadprodukcji sensu w obozach śmierci. Drastyczne zestawienie, to prawda, niemniej jednak – zestawienie uzasadnione.

Choć mit to nic ponad utrwalone podanie, mimo to stabilizuje ono równowagę wartości kulturowych i cywilizacyjnych, funduje ich proporcje i charakter. W tym przeciwstawnym rozumieniu mitu i solilokwium jako narzędzi literatury sytej i głodującej, Kuczkowskiego należałoby uznać za mitologa, tym samym za poetę-ekwilibrystę, strażnika równowagi mitu, Szymoniaka zaś za artystę głodu, a więc mitomana, barbarzyńcę w ogrodzie, żądającego empatii, nie zaś satysfakcji, chaosu, nie równowagi, spisującego solilokwia, wątpiącego zaś w tekst, czyli w źródło.

Głód w Ameryce. Literatura głodująca i literatura syta - uwagi do "Poematu amerykańskiego" Krzysztofa Szymoniaka

Parę słów o czułości - po wieczorze

2011-08-28T09:11:00.000-07:00

Serdecznie dziękuję Państwu za wieczór w Bibliotece Oliwskiej, za wspaniałe przyjęcie i wysłuchanie mojej refleksji na temat języka czułości w literaturze. Gorąco dziękuję Jerzemu Beniaminowi Zimnemu za znakomity dialog - rozumiejący i polemiczny zarazem. Właśnie dzięki Niemu w ciągu spotkania dwugłos poezji empirycznej z metafizyczną wyłonił się po raz kolejny. W innej, bynajmniej nie klasycznej odsłonie.

Wielkie podziękowanie pragnę złożyć także Gabrieli Szubstarskiej za prowadzenie spotkania i wiele ciepłych słów pod moim adresem. Zaszczytem było dla mnie rozmawiać z Państwem o Czesławie Miłoszu i filozofii rosyjskiej, gdańskiej powieści Oskara Tauschinskiego pt. Świętokradztwo. Także o milknięciu poety.

Spotkanie zostało zarejestrowane i jest dostępne w dwóch częściach w folderze: Dokumenty.

nie uwolnisz głosu

2011-08-28T08:49:00.000-07:00

rozumiemy przynieśliśmy niepokój.
zmąciliśmy złotą trawę
do pierwszych śladów rdzy.

porost wypowiedział słowo,
które zatrzymało nas
na tokowisku cietrzewi.

pielęgnując ciszę
staniesz się nią.

Czarnia, 27.08.2011r.

Altissimum

2011-08-24T22:38:00.001-07:00

myślę, że mogłeś mnie pozostawić.
nie zdarzyło się nic, co uprzytomniłoby,
że nie będzie mnie przy tobie.
miałeś do tego prawo.

usprawiedliwiam cię każdego dnia
i sławię twoją niepamięć. nad ranem
opowiadam wszystkim o miłości bez żalu.
wieczorami o żalu bez miłości. na krótko

dokonuje się wielka przemiana postanowień
i wierzę, że patrzysz na mnie ze zdziwieniem
jak na odbicie w świetliwie.

niewymowne i mętne.

Krzysztof Schodowski, "Ja już nie czekam"

__________________________________________

Ekfrazy do rysunków Krzysztofa Schodowskiego
wkrótce w Artpubgaleria. Serdecznie zapraszam.

Parę słów o czułości

2011-08-17T11:33:00.000-07:00

We wtorek, 23 sierpnia o godz. 17.30 zapraszamy do Filii nr 2 WiMBP - Biblioteki Oliwskiej, w której odbędzie się niecodzienny dwugłos poetycki pod tytułem: Parę słów o czułości.

W spotkaniu wezmą udział: Karol Samsel z tomikiem Dormitoria oraz Jerzy Beniamin Zimny - poeta, krytyk literacki. Spotkanie poprowadzi i o autorach opowie Gabriela Szubstarska.

Serdecznie zapraszamy.

Gdańsk - Parę słów o czułości

Rhode Island

2011-08-03T11:56:00.000-07:00

Nieśmiertelne
z niechęcią daje się zedrzeć
z tego, co śmiertelne.

R. Lowell

Woda nie odpowiada. Nad domami jasność
i jest już prawie pewne – umrę niewidzący
z dala od tych wybrzeży: są odrażające,
kępy trawy i gliny okrwawiają światło.

Czytasz wiersze Audena, myślę, że to już zmierzch,
widziałem wszystko, Harriet. Przemyślałem czułość,
noc w motelu w Woonsocket, ciemność nad półkulą,
jaspis i makabreskę. Tyle wyznaczył jęk.

Nie przenieśli w nas świata. Tylko plątaninę
schnących łusek i drewna. Pył, chalcedon i jazz.
Nie jesteśmy już dziećmi. Ktoś usłyszał drwinę

w naszym złamanym szepcie i powiedział, że jest
w nim zbyt wiele przestrzeni. Pytasz go o imię,
ono wystarczy, Harriet. Wystarczy. Oszczędź mnie.

Kołobrzeg, 3.08.2011r.

Delaware

2011-08-01T08:16:00.000-07:00

Cóż gorszego jak słyszeć płacz
późno zrodzonego dziecka?

R. Lowell

Byłem okiem snycerza i nie rozumiałem,
że pod gazą batystu wszystko, co umkliwe
przędza stopiła w szylkret, oddaliła wniwecz
kanwy spięte w mandorlę przenikliwym ciałem.

Łatwo można mnie było uczyć śpiewu przedmieść,
połowu ryb w Wilmington, wersów Odysei,
spod dachu Sorensenów - dźwięk zbitej kamei,
gdy spadłem z wysokości modlitwy powszedniej.

Boże, przebacz – mówiłem – okłamałem wszystkich,
na znak dany przez bogów wbiegłem do królestwa,
szukając Penelopy wśród zabitych mistrzyń,

podmywanych ogrodów. Resztki rąk jak przęsła,
szczątki dłuta – skrzepliny. Ananke świetlista
ciemniała w oceanie. Wiotka. Czarnoksięska.

Kołobrzeg, 1.08.2011r.

Cape Cod

2011-07-27T00:10:00.000-07:00

Byłeś żywy. Jesteś umarły.
Zazwyczaj wygrywałeś -
nieporuszony jak jaszczurka w słońcu.

R. Lowell

Czas tak nieobojętny, ulewa nad Princeton,
mówią, że gdyby krzyczeć, głos utonie w echu,
światła straży przybrzeżnej krwią ściętą w oddechu
barwią smugi na wodzie. Żal, koncert i otchłań.

Nie wiem, Glorio, czy stać nas na nietkniętą przestrzeń,
jesteś ledwie pogłosem wielkiej kanonady,
nieprzeliczone są dni, w nich to, co zajadle
chce nas tylko dla siebie, zbliża się niespiesznie.

Boję się, że to koniec, obezwładni, Glorio,
nas ten sam pocieszyciel. Choć byłaś ostrożna
i nie obwiodłaś ciała dziękczynieniem, morion

odnajdzie cię nad ranem w jaśniejących złożach
rozłupanych latarni, dotrzesz zbyt wysoko
i powrócisz zbyt późno. Pod tobą bezdroża.

27.07.2011r.

Nantucket

2011-07-22T23:18:00.001-07:00

Twój duch wiódł gdzieś najwyższe życie;
żadne miejsce zestawione z tamtym nie znaczy nic.

R. Lowell

Zaśnij, moja litości, zaśnij w tym miasteczku,
odpocznij przed stadniną, w salach Atlanticu,
pod wieczystą powierzchnią białą jak lastryko
albo w łoskocie jachtów trzaskających w deszczu.

Czasem wstępuje we mnie całkiem inna przepaść.
To sztuczka wniebowziętych, los upodobnionych –
szepczą ci, którzy widzą, jak związuję strony
w jednym popręgu ziemi aż wyrasta blekot.

To przecież arabeska – mówię niewierzącym –
krótkie zdanie kroniki, tylko upomnienie.
Ktoś wyrzuca mnie z portu głosem zsypującym

wszystkie moje pamiątki do moździerzy. Nie ma
i nie będzie lekarzy, tabletek conocnych,
nie wybielą nas flesze, nie uleczy ziemia.

23.07.2011r.

Literatki

2011-07-20T10:43:00.000-07:00

Modrzewiowe korony są poematem trudnym do zaakceptowania. Bardzo szybko w trakcie lektury okazują się czymś na podobieństwo zdeformowanego eposu, jedynym stałym punktem tej opowieści jest bowiem ego – czyli ta, która wypowiadając odpowiednie inkantacje, doprowadza do przesunięcia i rozbicia znaczeń, zwana modrzewiową królową. Błazna, arlekina, jurodiwego, wariata-egoistę jesteśmy w stanie znieść, o ile ich śmiech dotrze do nas w odpowiednich okolicznościach. Co jednak, gdy błazen ów odtrąca kontekst, który mu przeznaczono, przekreśla horyzont błazenady stworzony dla niego przez instytucję i chce wtargnąć do naszych świątyń? Czyż nie zabijamy go w obronie własnej? Jak rzezimieszka, który atakowałby nasz dom w środku nocy?

Logos i przemoc

Ex-hibeo. To znaczy: „przy-stawiać”, „przy-bliżać” ku sobie samemu. Zapełniać sobą przestrzeń oddzielenia cudzego „ja”: subtelnie, w powolnych stadiach, w przemyślanych czynnościach i płynnie projektowanym ruchu. Ex-hibeo. To znaczy: oswajać. W tym źródłowym znaczeniu czasownik ów nie znaczy niczego innego poza wiązaniem fundamentu relacji głęboko przyjacielskiej. W tym właśnie pierwotnym rozumieniu pojęcia ekshibicji, najnowszy tomik Anny Janko jawi się jako najbardziej ekshibicjonistyczny z jej dotychczas wydanych publikacji. Bo – jak zdaje sobie z tego sprawę bohaterka tomiku – „przy-bliżać” nie znaczy „prze-nikać”, „prze-nikanie” bowiem jest wyrzeczeniem się etyczności „przy-bliżeń”.

Niech mnie ktoś zapamięta

W Podziemnych motylach zdarzają się konfundujące czytelnika sytuacje, w których narracja poetycka autora zdaje się co najmniej religijnie przerafinowana. Wskutek wysubtelnień i wyostrzeń, zbyt jednoznacznych, jak mi się wydaje, zanika sam dramat zejścia do podziemia małego miasteczka. Bóg jeden wie, jak bardzo brakuje tu czasem dantejskiej katabazy. Bo – godne to zastanowienia – czy dramat eterycznych owadów mógłby kiedykolwiek równać się dramatowi brutalnego Ugolina?

Hades w małym miasteczku

Także: inne recenzje.

Tekstualia nr 2 (25) 2011

2011-07-15T23:18:00.000-07:00

Dojmująca bezradność. Tak zapewne można by ująć nastrój panujący współcześnie w związku z problemem egzegezy metafizycznej tradycji literackiej. Konsternację wywołaną utworami metafizycznymi zwiększa to, że literacka kultura ponowoczesna nie wykształciła w żadnej mierze autorskiej hermeneutyki metafizyki literackiej. Uruchomienie kodu psychoanalitycznego lub egzystencjalistycznego w lekturze tego typu wydaje się wyłącznie zabiegiem omownym, poszerzającym raczej dziedzinę interpretacji niż precyzującym krąg alternatywnych referencji dzieła literackiego. W XXI wieku napisanie takiego dzieła jak Święty Genet Jean-Paula Sartre’a wydaje się niemożliwe. To, co w efekcie – jako przykład metafizyki literackiej – staje się postmodernistycznym przedmiotem wglądu, to dzieło postmetafizyczne: asystemowe, otwarte i ezoteryczne, a tym samym – nieadekwatne wobec konceptycznej strategii literackiej. Konceptyczny wymiar metafizyki w obrębie postmetafizyki ulega redukcji na rzecz opisu w ramach ontologii dzieła nieskończonego. Dawne przedmioty literatury metafizycznej: haecceitas i quidditas, niezróżnicowane, zostają włączone w bieg Heideggerowskiej alethei, nowego tematu i nowej przestrzeni tekstowej dla metafizyki.

Czym jest metafizyczne? O współczesnej poezji metafizycznej jako systemie i przekładzie

Miasto

2011-07-12T07:07:00.001-07:00

1. Krystyna

Gdzie jesteś Miasto? nie oszczędzałam sił.
szukałam ciebie całym światłem swojego życia.
myślałam: śmierć w Mieście jest lepsza
niż wszelki czas poza nim. cóż ważniejszego
od śmierci w Mieście powleczonym Wilgocią,
zapachem Majeranku, śpiewem Jemiołuszki,
swądem niedopalonych Bierwion? nakazywałam:

pamiętajcie o Mieście, a sama stanę się Miastem.
myślcie o nim jak o ojcu, który wrócił z frontu
ogłuszony. jak o umierającej na grypę siostrze.
Miasto nigdy nie będzie pokrwawionym chałatem.
Miasto jest elegancką kamizelką Tadeusza,
mojego brata, który odszedł ode mnie we śnie.
Jest słonecznikiem na jego krawacie. przyjmijcie

Miasto do siebie. ono już was przeczuło,
przebiło zabrudzone lustro tafty, teraz kształtuje
ciała. Koszulą, Marynarką, Spódnicą, Mankietem.
Okrycie rodzi Okrycie, Początek w Końcu,
Koniec w Początku. Gdzie jesteś Miasto?
Gdzie jesteś Powłoko? I którą mnie
zabierzesz dziś stąd pierwszą?

2. Tadeusz

Nie wierzyłem Miastu. ach, gdzie są wszyscy ci,
którzy mi uwierzyli? którzy ze mną i o mnie
walczyli przeciw Niemu? nie byłem niczemu
winny. autokar, który wywiózł mnie z Miasta,
wyjechał w ulewnym deszczu. nie miałem nawet
kurtki. tamta woda była czysta jak aromat jałowca,

a ziemia grząska jak ciało zrośnięte z powietrzem.
nie powinienem był umierać. prosiłem Miasto
o dziecko, a umarłem we śnie po powrocie
ze zbyt długiego wesela. gdzie teraz jesteś Miasto,
któremu nie wierzę? gdzie jesteś Bielino?
powiedzcie mi sami: na co Miastu skrytość,

skoro nie jest Wyspą? martwe nie łączy się z żywym
z wyrachowania. jak wszyscy, byłem młody, mówiłem
o Mieście: jesteś Pomyłką, Grą, Błędem, Barierą.
nikt tego nie rozumiał, więc powtarzałem matce.
ona często się śmiała – jej Śmiech niósł mnie dalej
jak liść berberysu. wzdłuż źródła. pod ziemię.

3. Antonina

Tabory. spaliły moje Miasto, moją Różyczkę.
dlatego się śmiałam, Śmiech otworzył mi usta
i uwolnił Obłok. Lekka jak rozbita Deszczułka,
z Maciejkami w zgrabiałych, otwartych Dłoniach,
szłam na spotkanie z pożarem Miasta, które

kocham. nie ma takiej Sonaty, nie ma takiego
Traktatu, który wtedy przyszedłby mi z pomocą.
byłam sama ze swoją miłością. po latach myślałam:
nieludzkie. to przesuwające się po Gościńcu serce,
pulsujące w rytm ognia Lampy Naftowej było wprost

nieludzkie. Bolesław powiedziałby, że to tylko
olbrzymie Przeczucie. nie należy Mu się poddawać.
nie poddajesz się Nocy ani Ciszy – mówiłby
z przekonaniem. ale któż się ostoi, gdy z gruzów
Miasta wyjdzie Szczur lub Kuna. Któż się ostoi?

4. Bolesław

Obudziłem się i wyniosłem Miasto na zewnątrz.
o własnych Siłach. o własnym Zmartwieniu.
zbyt długo niknęło w Domu pod głazami
Pasyjek. świętem Talerzy. szumem Cygara.

do dziś płaczą nad Miastem. Stanisław się modli,
ogląda meble, poprawia Aparat Słuchowy –
niewidzące Oko. wiem, Miasto, rozumiem:
umrę na Wylew. w łóżku na tym piętrze

z Tabletką wsuniętą niezręcznie między
wargi przez mojego Wnuka. to nie jest
Śmierć, Miasto, Ona mnie nie dotknie.
to Wiersz pisany na palącej się Desce.

5. Stanisław

Jak mogliście odebrać mi Miasto? jak zdołaliście
nakłonić Je, aby się ode mnie odwróciło?
Każdy dzień bez Miasta jak palący się Kąkol,

świat rozdarty na Dwoje, przez muzykę Maszyn.
gdzie moje córki, Krystyna i Teresa? Niech
ktoś po mnie powróci, niech wyjmie mi rękę

wkręconą pod Krosna. Krzyż, złoty krzyż Jezusa,
który niosłem w Procesji jak w chłopięcym Śnie.
Komunia na Ustach. Hostia na Urwisku.

6. Teresa

Odmówiłeś mi, Miasto, odmówiłeś Malwie.
usiadłam, aby napić się Wody i zdziwiona

umarłam. dla Ciebie poznałam tylko Początek,
brudny sufit Izby, szkaplerz z czarnej Bibuły.

wynagródź mi mój Głód, daj mi siebie, Miasto,
chcę kwitnąć, dojrzewać w samym sercu Głębi.

7. Andrzej

Miasto już odeszło. byłem w jego Głosie.

widziałem Deszcz i Pył. słyszałem śpiew Wilgi.

jestem nagi, Miasto. jak Ci się odwdzięczę?

11-12.07.2011r.

Teresa Rudowicz o Próbach wyjścia i Dormitoriach

2011-07-11T22:04:00.000-07:00

Nie jestem Żydówką. To znaczy nie jestem metrykalnie (przynajmniej kilka pokoleń wstecz), mentalnie – jak najbardziej. Czuję, odbieram, chłonę judaizm w sposób naturalny, codzienny i bliski. Myślę inaczej, to wynik kultury, w której wzrastam od dziecka, ale moje światy funkcjonują paralelnie, przenikają się, łączą. Z niekłamanym zachwytem przyjęłam więc dwie poetyckie nowości: "Próby wyjścia" Izabeli Fietkiewicz-Paszek i "Dormitoria" Karola Samsela. Nie są to książki o Żydach, ta tematyka pojawia się zaledwie, ale pojawia się w taki sposób, że nie mogę przejść obok niej obojętnie.

Teresa Rudowicz: O wierszach "Samotność Chagalla" Izabeli Fietkiewicz-Paszek i "Na powtórne otwarcie getta" Karola Samsela

Hampton Roads

2011-07-10T07:27:00.000-07:00

Jesteśmy rzuconymi w powietrze rzeczami,
co ożywają w locie.

R. Lowell

Nie wiem, jak ciebie ostrzec. Słowo wcieka w usta,
jest falą, obumiera. Jeśli jesteś głupcem,
to dobrze, Frank, tym lepiej. On nadejdzie wkrótce,
zatrzyma się przed tobą. Dzwonek w ramie lustra

ze wstydu zaskowyczy. Anioł, skrzydło, kleszcze,
listy do twojej matki – pismo, żar i papier,
oto fontanna pyłu, morze naszych strapień.
O wszystkim, Frank, zapomnisz. Tylko jedno: strzeż się

tego, który za nami na starym różańcu
odmierza górujących, krzepi niecierpliwych,
wiedzie cię do zatoki, jego imię – łańcuch,

przerzuca twarz przez ziemię, jakby ciało ryby
i ciało serafina miały sczernieć w słońcu
i otworzyć się w tobie. Zdradzonym. Zdradliwym.

10.07.2011r.

Genesis

2011-06-23T11:20:00.000-07:00

Ta ścieżka już się skończyła. To prawda: wielu umarło,
zanim dotarli do kraju, w którym studium odmieniało
ciała ludzkie. Nikomu nie zawinili – zdumiewało mnie
to, ile przemian znieść mogli w imię swoich nauczycieli,
ich pism i traktatów. Logicy, filozofowie, mistycy –

a wystarczyłby jeden szyfr, jedna przysięga,
jedno poczęcie. Ze zwykłej kobiety, rodzącej
w szpitalu na Pawiaku, w czterdziestym trzecim.
Zrównanej ze zwierzęciem, spokojnej lub szalonej.
Tym byłoby credo, i z tej fantazji rosłaby hostia.

Z niej domy świętych i pola przeklętych. Tabor,
Hakeldama. Nowy czas i początek – into each life
some rain must fall. Nie trzeba było niczego więcej
poza owocem zawiniętym w brudną koszulę
i strachem ciepłym jak chleb. Mój ojciec

to zrozumiał i zasadzał ogrody, nawet
gdy kaleczył go nóż do cięcia kwiatów.
Jeśli pozostawiał pokrwawioną obrączkę
w bruździe ziemi, czynił to ukradkiem
i zwlekał z obmyciem. Bo krew na ręku

to krew na wahadle. Obietnicy obrotu
i obietnicy spoczynku nie miesza się
ze sobą.

23.06.2011r.

Dormitoria w Warszawie

2011-06-22T02:12:00.000-07:00

Koncert grupy Kalimba, recytacja wierszy z tomu „Dormitoria”, dyskusja poświęcona tomikowi oraz rozmowa z autorem – przedstawiamy relację ze spotkania, które odbyło się 15 czerwca w Muzeum Literatury.

Wieczór zorganizowany był z okazji wydania najnowszego tomu wierszy Karola Samsela pt. „Dormitoria” (Wydawnictwo Nowy Świat 2011). Tomik poezji został wydany wraz z płytą grupy Kalimba pt. „Kamienie. Pieśni na pożegnanie”. I to właśnie muzyka z tej płyty wprowadziła nas w klimat wieczoru. Muzycy wystąpili w składzie: Magdalena Harasimowicz (pianino, gitara, śpiew, recytacja), Maciej Grątkowski (śpiew), Łukasz Moksa (instrumenty perkusyjne, kalimba, recytacja), Mateusz Wysocki (bas, gitara, instrumenty perkusyjne) oraz Łukasz Dudek (gitara elektryczna). Wraz z zespołem wystąpił również Karol Samsel, który recytował teksty.

Muzycy zaprezentowali około godzinny repertuar, często zmieniając tempo, niekiedy wymieniając się instrumentami. Na uwagę zasługuje instrument, od którego grupa wzięła swą nazwę – kalimba to niewielkie drewniane pudło rezonansowe, wyposażone w dwa rzędy blaszek. Na kalimbie gra się palcami, szarpiąc odstające blaszki. Instrument posiada charakterystyczne brzmienie. Podczas koncertu mogliśmy się o tym przekonać: Łukasz Moksa na kalimbie prowadził bowiem główną linię melodyczną w niektórych utworach grupy.

W drugiej części wieczoru odbyła się dyskusja. O tomie wierszy „Dormitoria” rozmawiali z autorem Zdzisław Tadeusz Łączkowski oraz Anna Lis. Wiersze recytował Andrzej Ferenc.

Zdjęcia: Anna Kowalska ML.

Koncert grupy "Kalimba" i promocja wierszy Karola Samsela

Dormitoria w Muzeum Literatury

2011-06-08T08:52:00.000-07:00

Zapraszam Państwa na wieczór promujący tom wierszy pt. Dormitoria oraz na koncert zespołu Kalimba, którego płyta Kamienie - Pieśni na pożegnanie. Dormitoria towarzyszy wydaniu tego tomu.

W spotkaniu udział wezmą:

Zdzisław Tadeusz Łączkowski – wstęp krytyczny,
Anna Lis – słowo czytelnika.

Wiersze przeczyta Andrzej Ferenc.

Zespół Kalimba w składzie:

Magdalena Harasimowicz – muzyka, aranżacje, pianino, gitara, śpiew, recytacja.
Maciej Grątkowski – śpiew.
Łukasz Moksa – instrumenty perkusyjne, kalimba, recytacja.
Karol Samsel – teksty, recytacja.

Gościnnie:

Mateusz Wysocki – bas, gitara, instrumenty perkusyjne.
Łukasz Dudek – gitara elektryczna.

15 czerwca (środa) 2011 r., godz. 18.00,
Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza,
Rynek Starego Miasta 20 w Warszawie.

Strona Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza

Klasycyści już nie powrócą

2011-06-03T08:42:00.000-07:00

Dawid Jung: Powiedziałeś kiedyś: "Urodziłem się w roku eksplozji wahadłowca Challenger. Nie jestem znakiem czasu ani centrum świata. Szukam takiego znaku, szukam takiego centrum". Czy szukanie centrum przez poetę jest tym samym co szukanie centrum przez filozofa? Która natura w Tobie jest silniejsza?

Karol Samsel: Zawsze wydawało mi się, że choć poezja i filozofia wynikają z siebie i siebie wzajemnie motywują, to żyją na archipelagach języka (jak zapewne powiedziałby Herbertowski Fortynbras). Strona poezji jest stroną miłości i uwodzenia, strona filozofii – przeciwnie – ujawnia się jako strona śmierci i utraty. Pisząc, szukałem takiej proporcji między obydwoma, która doprowadziłaby do odzyskania dawnej równowagi. Do liryzmu. Myślę, że właśnie on jest momentem spotkania poezji i filozofii, miłości i śmierci. Mówiąc zaś „liryzm”, mam na myśli przekonanie o tym, że czułość świata i czułość obrazu filozoficzno-poetyckiego wzajemnie za siebie odpowiadają i się uzasadniają. Przed czyim trybunałem? Na to pytanie nie potrafię odpowiedzieć, to stanowi jednak centrum i znak, których w literaturze szukam. Dopóki są niewysłowione, wszystko wydaje się na swoim miejscu. Jest jednak pewna obawa – im częściej zwycięża we mnie natura filozofa (a zdarza się to coraz więcej razy), tym wyraźniej centrum ulega rozbiciu. Rozplatają się wątki, emigrują myśli, a ja coraz częściej milknę przed ekranem laptopa, chcąc pisać. Nie sposób rzeźbić kruszejącym dłutem, ale wierzę w to, że droga literatury jest inna niż droga rzeźby.

D.J.: Klasycyści, barbarzyńcy, może trzecia droga? Czy można przewidzieć model kultury dla XXI wieku?

K.S.: Myślę, że klasycyści już nie powrócą. Także barbarzyńcy nie zdołają przeżyć na nowo swojego renesansu. To, co zwycięży w kulturze XXI wieku, będzie związane z przyznaniem się poezji do swojej niemocy. Wydaje mi się, że konfesja ta pozostanie twórcza, choć przy tym absolutnie niedeklaratywna. Tym różnić się będzie nowa epoka kulturalna od tych poprzednich i od naszej, dla których idea kryzysu wydaje się deklaracją bycia i stanowienia. Innymi słowy, ani pycha klasyków, ani wściekłość barbarzyńców nie spotkają się z uznaniem czytelnika. Czeka bowiem kulturę najwyraźniej rozliczenie ze swoim status quo, w przeciwnym bowiem razie antynomia klasycyzmu i barbarzyństwa, nierozwiązana, ulegnie przesyceniu i w efekcie obezwładni umysły twórców. Czasami mam jednak przeczucie, że historia surowiej obejdzie się z barbarzyńcami niż z klasycystami, których od zawsze – pełnoprawnie lub bezprawnie – ochraniał szklany klosz tradycji literackich.

D.J.: Karolu, Twoim poetyckim autorytetem jest Zbigniew Herbert. Gdzie jeszcze szukasz inspiracji?

K.S.: W szkołach starych, XX-wiecznych mistrzów: Thomasa Stearnsa Eliota, Iosifa Brodskiego, Rainera Marii Rilkego. Teologiczne zapatrywania dzielę między Fiodora Dostojewskiego i Czesława Miłosza. Niezwykle intensywnie przemawiają również do mnie inspiracje filmowe, szczególnie: Ingmar Bergman i Andriej Tarkowski. Dziwnie bliski jest także Tadeusz Nowak.

D.J.: Czy w Twojej ocenie możemy mówić w kontekście najmłodszej poezji polskiej o generacyjności, o wspólnym głosie i programie, czy raczej zalewa nas rozbicie, rozproszenie i brak hierarchii wartości?

K.S.: Zawsze w generacjach ujawnia się coś, co jest dla nich symptomatyczne. Niemcy określali ten wspólny walor mianem Stimmungu, czyli nastroju epoki, który sublimowany jest w twórczości artystycznej. Pytanie o polski Stimmung dziś jest pytaniem nieadekwatnym, wciąż bowiem – jak mi się zdaje – oczekujemy stabilizacji i metamorfozy jakości poetyckich. Coraz częściej mówi się co prawda o retoryce i fenomenologii utraty, ale wydaje się, że jest to kontekst sklecony niejako naprędce z braku literaturoznawczych studiów nad dwudziestoleciem 1990-2010. Jedno jest pewne: coś ważnego dzieje się z poetyckimi dykcjami epickimi, w które kiedyś (jeszcze w l. 70. i 80.) wyposażali się europejscy i polscy poeci, choćby Péter Esterházy i Ryszard Krynicki.

D.J.: Jesteś zwolennikiem czy przeciwnikiem klerkizmu?

K.S.: Przeciwnikiem. Oczywiście, przeciwnikiem po doświadczeniu lektury takich dzieł, jak np. Mefisto Klausa Manna czy Zniewolony umysł Czesława Miłosza. I mimo faktu, że dziś te same wspólnoty polityczne mogą być zarazem utopiami i dystopiami, efemerydami bądź hybrydami, wciąż gdzieś z tyłu głowy łomocze nakaz wiary w etos i w ideał platońsko-arystotelejskiej politei. W tym rozumieniu pojęcia upolitycznienia działalności artystycznej nie widzę niczego niewłaściwego.

D.J.: Na koniec pytanie, które zadaję wszystkim swoim rozmówcom: jeśli jutro miałby umrzeć Karol Samsel – jakim jednym zdaniem chciałby być zapamiętany?

K.S.: Naturalnie – nie potrafię uczciwie, czyli w zgodzie z sobą samym, na to pytanie odpowiedzieć. Doświadczenie śmierci jest tak intymne i unikalne, że nie można go rozciągnąć na jakiekolwiek inne, choćby graniczne doświadczenia egzystencjalne. Być może mój umysł na moment przed śmiercią będzie przypominać białą niezapisaną kartę – jak zapewne twierdziliby XVIII-wieczni empiryści – ale równie prawdopodobne jest to, że przytłaczać go będzie wielość przedmiotów: radości, rozpaczy, niespełnienia. Niewykluczone, że myślałbym wówczas o ironii wiedzy i o nadziei, o niewspółmierności obu jakości ludzkiego poznania. Równie prawdopodobne jest także to, że modliłbym się wtedy słowami kantyku Herberta: Nie zdążę zadośćuczynić tym wszystkim którym wyrządziłem zło dlatego smutna jest moja dusza.

Kwartalnik nr 2/2011

Kaligram

2011-05-28T23:31:00.000-07:00

Bardziej zapewne zależało mu
na moim dziele niż na mojej duszy.

O. J. Tauschinski, Świętokradztwo

nie rozmyślajmy o marku. w nim jednym
sieć pęknięć nie stworzyła mozaiki:
w ostatnim dniu lipca zadławił się tabletkami
nasennymi, a ja miałam klucz do mieszkania.
oto moja trójca, łaskawco: komoda jego matki,
żegnający uśmiech i rozpięta piżama.

czy kiedykolwiek mógł wyglądać mniej groteskowo,
poprzecinany plamami słońca? syn boga mitry,
król świetlisty i tkliwy, ksiądz marek, kobieta-łazarz:
lux divina caecis irradiat, ale uwierz mi, nie było tam
miejsca na czułość. odebrałeś tę przestrzeń. przesunąłeś
kolejność. nie wspomnę dziś marka, proszę, nie pytaj

mnie, jak kobieta kochała mężczyznę. jak nienawidziła.
nie odpowiem: niewiele. niewiele we mnie zasiewu,
prawie nic z ziarna dla ptaków. na ziemi spalonej
od ognisk wszyscy ciebie oskarżają. szemrają
o wiecznym ucisku, o dziele rąk twoich, które
zanurzyłeś we wrzącej wodzie. szczepi ich gniew:

istniejesz do momentu, w którym spełnią wyrok.
nie wiem, kim mógłbyś być jeszcze.
nie czuję tęsknoty.

29.05.2011r.

Pisarze.pl

2011-05-28T12:28:00.000-07:00

Poemat tylko miłość wydaje się poematem uwodziciela, jednak uwodzenie w tym utworze przybiera zupełnie inny kształt niż uwodzenia w młodzieńczych prozach Zdzisława Łączkowskiego, choćby w Pięknej Rahab. Kim innym jest już sam uwodzący, czym innym wydaje się uwiedzenie, inaczej też przedstawiony zostaje przedmiot uwiedzeń. Nie chodzi już o pieśń sonetów zaklętą w skale, dla kochanka bowiem wystarczy mała gałązka róży jerychońskiej. Uwodzący, aby stać się uwiedzionym, musi zostać zawiedziony w swoich oczekiwaniach. A rozczarowanie dla uwodziciela – jak twierdził Emile Cioran – musi być oczyszczeniem, odnalezieniem tego, co podmiot poematu, za Michałem Aniołem, nazwie nagim i przejrzystym.

testament i Testament

Formuły retoryczne - wobec Stefana Chwina

2011-05-22T10:47:00.000-07:00

W drugim z serii spotkań pt. Formuły retoryczne udział wziął Stefan Chwin, który przedstawił tezę: Warta uwagi jest tylko taka literatura, która stawia niebezpieczne pytania (teologiczne i inne). Polemikę z pisarzem podjęli: Kamila Pawluś, Jaś Kapela oraz Karol Samsel.

Czym dla Stefana Chwina jest tęsknota za apokryfem i za mitem?
Czy Chrystus i Judasz są dwiema stronami tego samego Ja?
Jak złamać pakt milczenia w literaturze, jeśli literatura jest milczeniem, a być może - kiedyś okaże się również ciemnością?
Czy jest możliwe napisanie w Polsce powieści przeklętej?

Stefan Chwin na temat niebezpiecznych pytań literatury.

Dormitoria (koncert)

2011-05-22T10:16:00.000-07:00

Dziękuję Państwu za wspólne przebycie kolejnej części podróży, za wędrówkę z Dantem w tle. Dziękuję gorąco Magdzie Harasimowicz, Łukaszowi Moksie i Maciejowi Grątkowskiemu za zaufanie, którym mnie obdarzyli, tworząc w oparciu o karty Dormitoriów własny muzyczny spektakl. Zapraszam do obejrzenia prologu koncertu - zejścia do podziemi. Zostawiono nas samych, twardych od miłości.
________________________________

Dormitoria można zakupić w sklepach internetowych.

Literatki

2011-05-22T10:05:00.000-07:00

I doprawdy trudno zgodzić się z opinią recenzenta Cienia, opublikowaną na obwolucie książki: Nowy tom Jana Polkowskiego czyta się z ogromną radością. Wiersze te są jak głęboki haust orzeźwiającego powietrza, pełne czułości i czujności, wyobraźni i skupienia, pamięci i wierności. Wręcz przeciwnie – moja interpretacja Cienia dopisuje ocenie tego tomiku przewrotną kontynuację: w obrębie tego światoobrazu radość odbiorcy jest radością umierającego. Jest radością ze śmierci. Radością minimum.

Ataraksja: akt ostatni

Formuły retoryczne 05/2011

2011-05-11T11:27:00.000-07:00

W drugim z serii spotkań pt. Formuły retoryczne udział weźmie Stefan Chwin, który rozwinie następującą tezę:

Warta uwagi jest tylko taka literatura, która stawia niebezpieczne pytania (teologiczne i inne).

Spotkanie odbędzie się 16 maja o godz. 18.00 (poniedziałek) w Muzeum Literatury na Rynku Starego Miasta 20 w Warszawie. W spotkaniu uczestniczyć będzie tzw. trybunał retoryczny, który podejmie polemikę z autorem.

W trybunale retorycznym zasiądą: Kamila Pawluś, Jaś Kapela oraz Karol Samsel.

Wprowadzenie do wieczoru – Jarosław Klejnocki – dyrektor Muzeum Literatury. Spotkanie moderować będzie Marzena Maciulewicz.

• Kamila Pawluś – poetka, redaktorka, tłumaczka. Zastępca redaktora naczelnego kwartalnika Tekstualia
.• Jaś Kapela – pisarz, poeta, felietonista, slamer. Członek Krytyki Politycznej.
• Karol Samsel – poeta, recenzent, badacz literatury, doktorant Wydziału Polonistyki UW.

Monogram

2011-05-08T03:14:00.000-07:00

Jestem wreszcie w jego domu. Moi bracia
nazywali go przybytkiem lub królestwem.
Wchodzili srebrnym portykiem. W płaszczach
nieśli dary bogów olimpijskich, jakby
znaki pojednania rzek i pochwała zaklęć

zrosły się w pryzmie śniegu i zrodziły
hostię. Oto Jerozolima – mówili czystą
mową poranków – tak się zmartwychwstaje
do miłości. Z uśmiechem wskazywali aksjomat:
lapidarium z ich niedokończonym imieniem.

Nie mogłem otrząsnąć się z ciszy, która
rosła we mnie jak rozpadlina pełna
zniszczonych obecności. W imię imion,
ratujcie go przed sobą samym – błagałem
w środku królestwa, jakby był we mnie,
a ja w nim od stworzenia świata. Jakbym
znał jego potrzeby, a on był monogramem,
czytanym z łatwością jak kroniki miast.

Mówiłem mu ze strapieniem:
jesteś wymownym, widzę cię jasno.
Światło zakryło mi usta.

Zacząłem krzyczeć:
jesteś niewymownym.
Ciemność wyrwała mi język.

8.05.2011r.

Dormitoria w Arce

2011-05-06T22:48:00.000-07:00

Serdecznie zapraszam na koncert literacko-muzyczny, promujący Dormitoria, który odbędzie się 13 maja 2011 r. o godz. 18.30 w czytelni Miejskiej Biblioteki Publicznej im. W. Gomulickiego w Ostrołęce.

W ramach Wieczoru w Arce wystąpią razem ze mną artyści zespołu Kalimba: Magdalena Harasimowicz, Łukasz Moksa i Maciej Grątkowski. Przed spotkaniem i po nim będzie można zakupić książkę pt. Dormitoria wraz z płytą Kamienie - pieśni na pożegnanie. Dormitoria.

Zobaczmy się w Arce. Porozmawiajmy w Arce.

Dormitoria

2011-05-01T02:38:00.000-07:00

A jeśli ukryte to tyle, co pozostawione Naturze? Czyż porzucone kamienie nie stają się po pewnym czasie siedliskiem nowego życia? Co czujesz, Czytelniku, gdy odsłaniasz stary kawałek deski z podwórza i widzisz na nim wilgotny sznur mchu i wstążki rozmnażających się owadów? A zatem – zatajaj. Tylko tak ocalisz życie przed śmiercią.
_________________________________________

wiersze z lat 2008-2010

_________________________________________

Od 26 maja 2011 r. książka dostępna
w sklepie internetowym Merlin.
Do książki bezpłatnie dołączona została
płyta zespołu Kalimba z piosenką poetycką,
pt. Kamienie - pieśni na pożegnanie. Dormitoria.

Brewiarz

2011-04-28T20:59:00.000-07:00

To, co mnie zabiło,
wyniosłem na zewnątrz,
by stało się tobą.

Boże mój boże
czemuś mnie opuścił.

Warszawa, 28.04.2011r.

___________________________________________

Fot. Paul Fryer, Ophelia.

Anagram

2011-04-27T07:01:00.000-07:00

Ten, który mnie zadręczył, stoi dziś przy tobie.
Doświadczaj go w oddaleniu. Kolor i proporcja,
precyzja i osłona – podążą za tobą i ocalą cię.
Nie spożywaj pokarmów, a nie rozbije ust twoich
o skrzydło. Nie nazwie cię najdroższym. Nie uderzy

diamentem w twarz jakby mierzył w szklaną elipsę.
Pomiędzy moją pieśnią a twoją skargą, Jeremiaszu,
nasz Bóg piękny jak anagram. Jak płótno malarza
przebitego lustrem. On się nie uskarża – jest morzem
i łodzią, fiolką tabletek, elegią, gwiazdozbiorem.

Coraz trudniej mi go wielbić – trudniej niż mierzyć
do siebie w letni wieczór z broni, gdy nie ma nadziei
na ranę, na dym oddarty od powietrza. A wszystkie
narody ziemi znaczą tyle, co dzban mokrej gliny,
z którego się pije, w którym się obmywa, zanurza

resztki palców. Oby nasz Bóg nigdy nie zwlekał.
Nie zniósłbym, Jeremiaszu, gdyby to serce z wody
i popiołu, przez które oślepłem, przełamało promień
i spaliło mnie żywcem. Noce są długie, paschy przenikliwe:
łudzę go jeszcze świętymi czynami. Jeszcze pokrzepiam.

Dla niego zasypuję otchłań krwią i ziemią.

27.04.2011r.

Requiem

2011-04-22T12:46:00.001-07:00

Boże mój. Pochłonąłeś nas wszystkich.
Niech Twoje imię będzie błogosławione –
mówili ci, którzy rozumieli sens poematu.
Odzyskiwali dawny bieg ciała. Snuli skutek
jak bielidło rozlane w ciemnym mieszkaniu.

Trwał czas rozkwitu i nikt nie miał odwagi
prosić o słowa, którymi nas oszołomiłeś.
Mieliśmy przecież arkę. Jej oddzielona głowa
świeciła nocą nad rozbitymi amforami.
Nie utyskujcie nad zimnem znaków –

powiedziałeś, Boże, sczytując nasze sny.
Zrywając nam sznury jak nieporozumienia
ze sztywniejących karków. Linki do bielizny,
paski, jedwabne chusty. Nam niosącym wota
jak prawa do ślepoty. Jak szczelinę domu.

Ich modlitwa była rozmową o krwi.
Ja prosiłem Cię o jesień. Jesień pełną
rozkładających się krzewów. Ostu. Bylin.
Rozumiałem. Przeszedłeś przeze mnie
jakby moje ciało było skutkiem zmowy

i już nie wrócisz zdjęty obrzydzeniem.

Wielki Piątek, 22.04.2011r.

Tunika

2011-04-20T23:38:00.000-07:00

galatea umarła
nie zapytawszy
o tkliwość smak
lub oczekiwanie.

jej pragnienie
by zrodzić księgę
ze świata sanatoriów
przejęło mnie do końca.

zapewne to był błąd -
- coś bezowocnego
lub źle owocującego.
być może próba przejścia

albo myśl przestępcy.
czym różni się studium
od ludzkiej kości
białej jak cukier?

na ile mój demon
odpowie twojemu
jeśli ich zetknę
przy łamaniu chleba?

21.04.2011r.

Andriej Rublow: opus magnum

2011-04-10T00:04:00.000-07:00

Śmierci, śmierć cię czeka.

J. Donne, Sonet X

Tak dalece zmieniony, niepodobny sobie,
nieludzki, niejednaki: ciało w obcym domu,
nie chciałem byś zrozumiał, że ktoś się dokonał
w nas samych tak, jak ojciec. Że ktoś to opowie.

Czyjś ciepły głos jak klangor ptaków padłych w locie
wyśmieje tę elegię, która nas kaleczy,
i stanie sam nade mną, bym jasno złorzeczył,
wysłucha mnie uważnie, piękny od odrodzeń.

Odejdź, proszę, Andrieju, przyniosłem tobie śmierć,
nie należy topielcom kłaść ikony na twarz,
obrazy nie przemyją ciemności, którą przejść

oznacza nie zmartwychwstać, spłonąwszy w drugi blask,
przebacz ten jęk, malarzu, wróć, by oddać Mu cześć
dłonią suchą jak proso, zgiętą w rodzinny strach.

10.04.2011r.

Andriej Rublow: rebis

2011-03-26T07:30:00.000-07:00

Pustka jest jedynym rywalem boga.
Kiedy on mówi, głos rozbija się o nią
i powraca strzaskany.

J. Grosjean, Chwała

Stworzono nas oddzielnie, czerń rozcięto w promień,
grzebano w ciepłych słowach jak martwe przyczyny,
nikt nie wskazywał drogi, zranienia, krainy,
mnie ścigały wyrocznie. Nie zbliżaj się do mnie.

Wybacz, jeśli zbyt wiele oddawałem tobie
uległości niezdolnej prześladować obraz,
nią pożerasz sam siebie, a najczystsze dobro
chce pomścić twoją wierność ikonami w grobie.

Andrieju, niech ten lament cię nie zatrzymuje,
na co Bogu przeźrocza, które plamią oko?
Czy zatrute źrenice są tym, co związuje

źródło, śmierć i zasłonę w owoc albo w topór?
Zabierz deskę, Andrieju, niech nas nie przejmuje
nieludzkie swoją mocą, ludzkie mrące w mroku.

26.03.2011r.

Andriej Rublow: albedo

2011-03-20T04:11:00.000-07:00

powtórzyłeś nienawiść
więc oto i nienawidzę.
umierasz nago na śniegu
perłą przebijam ci oko.

Światło poranka

Plagi jeszcze powrócą, przyjdzie pojednanie
z wszystkim, co powtórzone, co stawiane u drzwi,
stora zimna od dotknięć, skóra gorzka od drwin:
rodzi się syn człowieka, trwa zmierzch w Kanaanie.

Nie będzie żadnych godów, niweczę nadzieję:
jestem hańbą obrazu, nieprzebaczone jest
wieść ikonę ku śmierci, krzykiem przerywać chrzest.
Bądź pochwalon lub wybacz. Cały niech bieleję.

Uwielbiłem, Andrieju, to nieprzeniknienie,
które wiąże języki złym i dobrym duchom.
Andrieju dobrotliwy – co oświeca ziemię,

gdy rzeczy kochających od miłości głuchną?
Zostałem pokochany, mija czas widzenia,
więc mylę krew z osobą i rozjaśniam truchło.

20.03.2011r.

Zeszyty Poetyckie

2011-03-15T08:39:00.000-07:00

Nie wiem, czy Bartłomiej Majzel, pisząc o Drzazgach i śmiechu, rzeczywiście miał rację. Nie, nie liczy się tu „mięso” ani surowa łąka, w której wydeptuje się fragmenty krzyku. Orliński nie tkwi w beznadziejnym klinczu wyszarpywania słów dla idei przywołania unikatowej opowieści. Orlińskiemu chodzi o traktat, nie o dygresję. O dynamikę, nie zaś o zmienny urywek. Czy Drzazgi i śmiech są w stanie w pełni odzwierciedlić jego intencję? Czy królestwo zmiany nadchodzi? Obawiam się, że znów stanąłem u zbiegu odysei, na cudzej ziemi. I nie wiem, naprawdę nie wiem, w którą stronę skierować wzrok…

Królestwo zmiany

Andriej Rublow: nigredo

2011-03-13T00:16:00.000-08:00

Nie rozumiem tego, co czynię,
bo nie czynię tego, co chcę,
ale to, czego nienawidzę
- to właśnie czynię.

Rz 7, 15

Co sprowadza cię do nas, śpiących po pogrzebie?
Matka właśnie zasnęła nad zeszytem ojca.
Światło ścina jej palce – tak dnieje bez końca
struga wody i śniegu. Ikon zdjęty z siebie.

Co zwiodło cię tu do nas, pachnących żałością,
z czernidłem w marynarce, aniołem i ptakiem?
Na wiele już za późno, łóżko wzdęte ogniem:
dzielę chleby jak piasek i podaję gościom.

Twoje ciało, Andrieju. Linia nakazuje
równać szczątek i ziemię, wbić znak aż do wewnątrz.
Twoje ciało zuchwałe, które przywołujesz,

by drętwiało od łodyg i przelało ciemność,
zostawia ślad na rękach. Bóg twarze splątuje
i rozrywa nad źródłem. Widzi. Nadaremno.

12-13.03.2011r.

Charitas

2011-02-25T23:39:00.000-08:00

Pomiędzy niemotą zwierzęcia
a niemotą boga
stoi słowo ludzkie.

H. Broch, Śmierć Wergilego

panie.

uprzątnęliśmy rozsypane ruble.
to, co jeszcze w nim umiera,
jutro zostanie wydobyte
i spalone przed jego sadem.

nie domagał się snu.
rozumiał. jest niewolnikiem
i czym innym śmierć hieny,
śmierć liczby, śmierć jubilera.

ty odszedłbyś inaczej.
on – wrzask i wyznania.
odcięte powieki:
drętwota, antyfony.

grałem kiedyś na harfie
i nie mogłem pojąć,
że bóg nigdy nie miał
względu na osoby.

26.02.2011r.

Kruszywo

2011-02-19T01:57:00.000-08:00

kobieto w ślubnej sukni
u zbiegu wiejskich dróg:
słowo którym cię opiszę
będzie kiedyś martwe.

i wszystko co zabrałaś -
bukiet róż naszyjnik
zdjęcie zmarłej siostry
krzyż świętego andrzeja

złupi czyjaś miłość.

jeśli złożę to w wyrok
dość będzie w nim boga
by ktoś cię uśmiercił.

nigdy nie przebaczysz
kobieto uwięziona
miriado konstelacjo:

daleko od raju
litera i ziemia
rodzą prawo stosu.

19.02.2011r.

Biuro Literackie: Przystań!

2011-02-13T07:45:00.000-08:00

Minął ważny rok dla serii wydawniczych Biura Literackiego. Skoro - jak pisał o tym Hans Robert Jauss - historia literatury jest prowokacją... Lub inaczej. Skoro - jak udowadniał to Karl Bohrer - historia literatury jest absolutną teraźniejszością, nie sposób wypełnić wszystkich możliwości, na które wskazuje tradycja literacka. Obecność pisarstwa jest obietnicą nieskończonych wyborów, strategii i dykcji - wszystkie one jednak zanurzone są w literackich praktykach przeszłości. Prowokacja, a także absolutna teraźniejszość - jedna i druga rodzą się z trwałego związku z dotychczasowymi ukierunkowaniami tradycji.

Krytyka i prowokacja

Medalion

2011-02-12T00:11:00.001-08:00

Położył przed tobą ogień i wodę,
co zechcesz, po to wyciągniesz rękę.
Przed ludźmi życie i śmierć,
co ci się podoba, to będzie ci dane.

Syracydes

piotrze wszystko daremne.
nie postawisz domu na skarpie
nie ochronisz synów i córek
jeśli umrze apokryfista.

a śpiew świata - latarnia
wydrążona w jabłoni -
brzmieć będzie: śmierć.
śmierć temu co podarujesz.

parę lat temu myślałem
że przypłacę to szaleństwem.
ciszą mego ciała mogłem
oszukać każdego prozelitę.

wszystko na darmo piotrze.
tu nie ma milczenia
które nazwałbyś bogiem
śniegu który byłby rzeką.

na obrazie chłopiec z sową
ciemność piór równa jest
ciemności ogolonej głowy.

chłopiec jest kłamcą.

12.02.2011r.

Wakat

2011-02-12T00:06:00.000-08:00

Pomimo, że cierpisz na bezsenność tak wyczerpującą,
iż wywołałaby zazdrość męczennika, to jeśli nie naznaczyła
twoich rysów, nikt ci nie uwierzy. Z braku świadków w dalszym
ciągu będą cię brali za żartownisia, a ty grając komedię lepiej
niż ktokolwiek inny, sam staniesz się pierwszym
wspólnikiem niedowiarków.

E. Cioran, Wyznania i anatemy

Bezsenność

Zeszyty Poetyckie

2011-02-09T10:34:00.000-08:00

Przekaz Sendeckiego jest wyraźnie antyhermeneutyczny – stendhalowskie „zwierciadło przechadzające się po gościńcu” należy jak najszybciej wytrącić sobie z rąk: i tak pozostawiło już na nich zbyt wiele otwartych ran, i tak doprowadzą one w końcu do wykrwawienia. Mordercy muszą umrzeć, w czarnym ubraniu, z lustrem na rękach - czy też bez nich. Język zawsze dopomina się o swoje: do tego stopnia, że częściej przypomina koszulę Dejaniry niż garnitur idealnie skrojony na winowajcę.

Rekonesans wśród ruin

Modrzewiowe korony Bianki Rolando zostaną zapamiętane jako poemat trudny i hermetyczny. Podkreślam: zostaną zapamiętane – jednak nie w powszechnie przyjętym sensie zapamiętywania. Poetka bowiem wydaje się opowiadać za radykalną modernizacją instytucji pamięci. Patronką jej tekstu nie jest Mnemosyne, bogini pamięci trwałej i żywej, wyrocznia greckiego antyku – w literaturze symbol pamięci epickiej i realistycznej. Pamięci, która zna samą siebie i która siebie prześwietla. Idei pamięci w Modrzewiowych koronach służy inny znak śródziemnomorskiej starożytności: Acheront, rzeka miazmatu, przestrzeń bezruchu i zapomnienia.

Amnezja wśród ruin

Jedno

2011-01-24T07:11:00.000-08:00

czego tu szukasz
przeklęty wędrowcze
z pasją której nie wierzę
w cieniu suchego dryfu?

twój bóg twoja ironia.
jest wszystkim co wyje.
trwa w rzeczy obosiecznej
i w ziemi starych wdów.

i nigdzie nie ma uczty
którą wyprawiwszy
mógłby świętować
żelazne wschody liter.

czemu się tu snujesz
zamknięty w klinczu
zrównując mesjasza
z psami i z kamieniem?

mała ludzka brednio
gdy zsyłam astronomów
łamiesz ich jak gałąź
obrzmiałą od soków.

gdy schodzi pocieszyciel
wybiegasz z ogrodu
podpalasz się przed lustrem
krzyczysz antychryst.

24.01.2011r.

Pokłon

2011-01-15T00:54:00.000-08:00

Czy ja oślepłem?

Jarosław Iwaszkiewicz, Śpiewnik włoski

biegnij dziecino.
odleć stąd jak kawka.
gdy przyjdę z salwatorem
nikt cię nie ocali.

wyjdź na gościniec
i biegnij ponad siły.
widziałem argonautów.
wiem że moc truchlała
a ogień krzepł
jak zakłute zwierzę.

uciekaj dziecino.
krzycz głośno
i prawdziwie
kiedy tylko powiem:
wszystko jest skończone.

wydobądź głos swych matek
hosannę przeciwników
litanię do krwi pańskiej.
zatłucz mnie swym krzykiem.

zabij dziecino
zgruchocz jak charta:
kiedyś gdy powrócisz
wszystkie słońca świata
oddadzą ci pokłon.

15.01.2011r.

Kommos

2010-12-29T12:01:00.001-08:00

on nas opuścił aleksy.
dziś nocą po charkowie
spacerowały dziewczyny
z przestrzelonymi piersiami.

na placu swobody
zabito starą nikołajewną
zasypali ją śniegiem
jak nierozciętą księgę.

mógłbym podnieść kamień
i wepchnąć go w usta -
tyle nam zostało
z bólu mitologów

z krwi oszołomionych.
myślę o wandzie.
co dziś mógłbym zrobić
z chlebem na jej oczach?

z kostką świętej łucji
w szkatule rodziców?
to właśnie jest hańba:
skraj śmierci i miłości

ręka przepalona
pożarami lasów.
wyszedł nazajutrz
i kazał tu umrzeć.

w soborze uspieńskim
rozkruszył różańce
jak brzytwy pełne
gnijącego światła.

29.12.2010r.

Śmierć Michała Archanioła

2010-12-24T06:46:00.001-08:00

Dusze jednodniowe,
oto początek nowej wędrówki okrężnej rodu śmiertelnego,
wędrówki kończącej się śmiercią.

Platon, Państwo

o, nieprzemijający:

dziś przezroczyste
mówi do mnie
najczystszym spośród
języków rzeki.

to co najważniejsze
zostawiam między żaglami
oddaję niezaślubione
morzu północnemu.

zostanę napomniany
wszyscy święci pańscy
przyjdą do mnie martwego
i zwiążą światłem lunety.

na belce twardej jak kość
piszę o moim poczęciu
alfabetami pomyłki.
o, nieprzemijający:

dziś przezroczyste
już mnie nie okłamie
źródło fałszu pełne
spłonie na południu.

jak drzewo.
jak łachman.

24.12.2010r.

Zeszyty Poetyckie/Literacje: Oszukani

2010-12-21T11:24:00.000-08:00

Hańba, nierealność, tkwienie poza linią fortuny losu. Trylogia poetycka Krzysztofa Szymoniaka jest walką przeciwko nostalgicznemu oszustwu. Z tej właśnie walki zdaje on relację i po jej odbyciu formułuje dramatyczny wniosek: jesteśmy cywilizacją oszustwa, ci, którzy zabijają mit nostalgii, zostają wydziedziczeni z własnego utożsamienia. Właśnie ich najbardziej tłum nienawidzi. Stąd nieustanne powroty, wędrowania, odejścia z oszustwa w oszustwo nawet tych, którzy kłamstwu się sprzeniewierzyli. Dzieje ludzkości są dziejami samooszukiwań – w rzeczywistość to nie homo faber, ale homo fallax jest w planie ludzkim ideałem stratega.

Solilokwium oszukanego. O oszukaniu przez nostalgię w trylogii poetyckiej Krzysztofa Szymoniaka.

wszystko owocuje

2010-12-18T01:31:00.001-08:00

pochłonąłeś nas.
co mam powiedzieć
tym których zabijesz
w samym sercu arki?

pochłonąłeś nas.
na jasnym placu
murowałeś źródło
zsuwałeś zasłony.

pochłonąłeś nas:
tu muszę mówić -
miłość nie ustaje
wszystko przetrzyma

pochłonąłeś nas:
gniew może być ciszą
poznałem traktaty
pełne gróźb i cieni.

wiem.
o własnych siłach
noszę w sobie światło
palących się żywcem.

18.12.2010r.

zakończ mnie proszę

2010-12-04T00:29:00.000-08:00

A zostawszy sam Anhelli, zawołał smutnym głosem.
Cóż robiłem na ziemi? Byłże to sen?

J. Słowacki, Anhelli

mogłem przysiąc
i nie byłaby to przysięga
rzucona morzu
z płonącego okna.

ich w niczym by
to nie zmieniło -
nie zmienia ciała
owocujący ugór
ani przebity rewers.

mój czas się cofnie
twój nie przepłynie:
nieufni byliśmy
całą zimę życia -
jedliśmy posiłki
zatrute ogrodem.

-

anioł osadników
to tylko opowieść
snuta z białej krwi.
złota linia woli.

4.12.2010r.

Literacje

2010-10-31T12:29:00.000-07:00

W umysłach młodych historyków literatury istnieje wiele gier teoretycznych, które chcieliby załączyć jako innowację do metody swoich badań nad autorem. Podczas pewnego z popołudni spędzonych w Instytucie Filozofii i Socjologii UW na Krakowskim Przedmieściu pomyślałem o jednej z nich właśnie w kontekście fenomenu głosu twórczego Zbigniewa Herberta. Chodziło mianowicie o projekt badania wyznaczników dzieła autorskiego i próbę podjęcia opisu jego dalszych losów w sytuacji, w której nie zostałoby ono przerwane śmiercią twórcy. Czy – skrupulatnie badając dynamikę rozwoju literackiego pisarza (analizując chociażby ewolucję idei etyczno-estetycznych w Studium przedmiotu, Raporcie z oblężonego Miasta, Elegii na odejście etc.) - zdolni bylibyśmy prognozować intencje zawarte w jego kolejnych książkach? Czy drobiazgowo wyznaczywszy sinusoidę głosu Zbigniewa Herberta, moglibyśmy antycypować, z jakich komponentów tworzyłby on publikacje po Epilogu burzy?

Komu tobie na imię? O heteronomii głosu poetyckiego we wczesnym dziele Zbigniewa Herberta

Kamienie - Pieśni na pożegnanie (koncert)

2010-10-24T00:16:00.000-07:00

Dziękuję Państwu za obecność podczas wieczoru i wysłuchanie pieśni na pożegnanie. Dziękuję kawiarni Retrospekcja za wyjątkową aurę spotkania i ciepłe przyjęcie. Dziękuję Magdzie Harasimowicz za "doskonałe dopełnienie". Zdjęcia autorstwa Mariusza Bobera i Pawła Łęczuka. Więcej fotografii i słowo o koncercie na blogu Paweł Luis. Żegnajcie nieznajomi.

Biuro Literackie: Przystań!

2010-10-15T22:05:00.000-07:00

W kapsule "złotniejącego świata" Marii Konopnickiej niepełnosprawny Bóg Ojciec Jarosława Marka Rymkiewicza zdaje się jakby nieco bardziej władny. Szczątki Pantokratora ciągle w nim muszą tkwić i ulegać świętej przemianie, skoro nieszczęsny Robert Emmet z "Pocałunku Roberta Emmeta" właśnie przez wzgląd "na rany Chrystusowe" całuje policzek zadającego mu śmierć kata. Jednak Demiurg Konopnickiej, podobnie jak Pomylony Starzec Rymkiewicza, jest tak samo zdruzgotany od środka. Jakby w jego centrum trwał potężny ośrodek nicości, z każdą chwilą przyrastający na swej niszczycielskiej sile.

W złotej kapsule

Myślę, że w serię "44" warto również - oczywiście, tak jak dotychczas, na zasadzie podobieństw formalnych lub treściowych - włączać pracę redakcyjną średniego i młodego pokolenia poetów. Poza autorami powojennymi retrospekcyjnego wglądu wymagają poeci dwudziestolecia międzywojennego, m.in.: Julian Przyboś i Władysław Sebyła, jak uważam - wpływowi we współczesnej literaturze. Warto także zastanowić się nad tertium comparationis, za pomocą którego łączono by klasyka z jego współczesnym redaktorem - istnieje wiele propozycji-kluczy, które uwzględniałyby również poetyckich redaktorów pokoleń młodszych. Choćby (przywołam kilka godnych uwagi): Julian Przyboś - Miłosz Biedrzycki, Władysław Sebyła (dla przykładu legendarna Pieśń szczurołapa) - Szczepan Kopyt, Maria Komornicka - Marta Podgórnik, Jerzy Liebert - Tadeusz Dąbrowski, Aleksander Wat - Paweł Kozioł.

Tertium comparationis

Kamienie - Pieśni na pożegnanie

2010-10-01T10:53:00.000-07:00

Zapraszam na koncert poetycki promujący "Kamienie - Pieśni na pożegnanie", który odbędzie się 17 października 2010 roku (niedziela) o godz. 17.00 w kawiarni "Retrospekcja" na ul. Bednarskiej 28/30 w Warszawie. Gitara i pianino: Magdalena Harasimowicz (Kraków), słowo: Karol Samsel. Przed spotkaniem i po nim będzie można zakupić książkę w cenie promocyjnej.

Nokturn op. 30 nr 9

2010-09-21T14:06:00.000-07:00

Bolesławowi Małkowskiemu

dobranoc matko.
nie wniosłem twojego głosu pod koszulę.
nie pozwoliłem koralom pełzać po przedsionkach.
jestem już sam i mogę powiedzieć z całą pewnością:

na ścieżkach nie było niczego
czego byś nie zauważyła pierwsza.

na co komu umysł pełen krwawiącej nieobecności.
mówili mi że serce mędrca mieszka w domu żałoby
a ja im nie wierzyłem.

poszedłem dalej.
i dalej.

spode mnie wysypuje się człowiek.
wylewają ze mnie ojca.
zdejmują w pralni jego powłokę
i parzą oczy żelazkiem.
pod ziemią śmieje się bóg.
z mojego medalionu się śmieje.
z belek matko. z dwóch belek.

dobranoc grzana w ciepłej kuli.
w poranionych piersiach
w parujących cieniach.
pierś na cieniach:

świat jest czułą zabawką.
dziś mógłbym umrzeć.
ktoś trzyma mnie nad gniazdem
i wiem że zwolni obręcz.

bo dobra jest ta noc.
jej cena rośnie
jak dziecięca pascha
na przekór rodzicom.

z belek matko. z dwóch belek.
w poranionych piersiach.
wylewają ojca.
dobranoc.

wrzesień 1989 - wrzesień 2010

Biuro Literackie: Przystań!

2010-09-21T13:37:00.000-07:00

Czym zatem byłaś, Stratygrafio, zanim stałaś się "startą grafią"? Czemu to, co kiedyś było "Startem", dziś uczyniono "stratum"? W Nostalgii, przedostatnim filmie wyreżyserowanym przez Andrieja Tarkowskiego przed jego śmiercią na raka płuc w Paryżu w 1986 r., szaleniec Domenico dokonuje w Rzymie na oczach tłumu, w trakcie wykonywania 9. symfonii Beethovena, samospalenia. Eugenia, jego piękna przyjaciółka, podbiega do mężczyzny zbyt późno, aby go powstrzymać. W tym samym momencie melancholijny Rosjanin, Andrei Gortchakov dopełnia misję podpalacza, niosąc przez basen św. Katarzyny w jednej z włoskich wiosek palącą się świecę. Świat zrasta się w tragiczno-komiczną ikonę, w poiesis. Ten obraz - uszkodzonego, okaleczonego zrostu - reżyser dedykuje pamięci swojej matki, swojego Punktu Alef, opowiadając się tym samym po stronie swojego imiennika, zanurzonego z palącą się świecą w rytualnym zbiorniku. Po której stronie opowiedzą się muellerowscy stratygrafowie dnia dzisiejszego: po stronie Domenica czy Andreia? Innymi słowy, co czeka nas samych w nadchodzących proroctwach literatury: pożoga czy "niebo gwiaździste"?

Kontinuum w piekle. Studium po stratygrafii

Przeźrocza cz. 11

2010-09-13T00:18:00.000-07:00

Urzeczony jesteś, urzeczony,
Mój szczuplutki chłopcze, poeto!
Śpiewający wiatrem zielonym
Za zapadłą w otchłań kometą.

Wł. Sebyła, Poeta

Wakat On-Line

2010-09-12T23:47:00.000-07:00

Mimo fantastyczności pomysłu, warto już dziś przedłożyć współczesnej literaturze ogólnoliteracki projekt powrotu do źródeł epiczności. Wytworzenie w latach 2010 – 2020 zwartej szkoły poetyckiej o korzeniach post-epickich równałoby bowiem proporcje dykcyjne i nadawało literaturze jej pierwotny, agoniczny i konfrontacyjny charakter. Wierzę głęboko, że wskutek tego rodzaju konkurencji w poezji: rywalizacji post-epiki z negatywizmem, pojęcie dykcji literackiej uległoby znaczącym przekształceniom, udostępniając czytelnikowi wgląd w twórczy pełnogłos generacji, a zarazem precyzując i systematyzując opinię krytyczną o pokoleniach kolejnych dziesięcioleci, począwszy od demonstracyjnego „otwarcia” z lat 90. Od slamu zatem ku agonowi – zgodnie z zasadą kulturowej retrospektywy. Od determinacji do konsternacji – zgodnie z zasadą miłoszowskiej ars poetica.

Śmierć i zaświaty eposu. Próba panoramy poetyckiej post mortem

Ostatni dzień Pompei

2010-09-12T23:26:00.000-07:00

byliśmy wulkanem, przyjacielu.
to przez nas tamta libijka
leży z piersią pełną
wysypującej się biżuterii
obok chłopca, który zrozumiał,
że świat jest zderzaniem
bicza i ornatu.

nie jest mi już przykro –
śnieg najwyraźniej
i o nas się upomniał:
świetlówki w salach zajęć
jak w domu chorych na febrę
płynęły za nas dwóch
sprawiedliwym odblaskiem
białych godzin ubrań.

gdybym wierzył w dybuka
lub w odwrotność losów,
przyniósłbym ci wtedy
coś bardzo prostego –
składanego na słowach
niesionych donikąd.

twój dziennik już
dawno spaliliśmy;
na czarnej podłodze
tkwi wciąż moje imię:

obraz karla briułłowa
ostatni dzień pompei.
ściana parteru
szkoły podstawowej.

12-13.09.2010r.